Engelli yakını aylığı, 18 yaşını doldurmamış engelli bir çocuğun bakımını fiilen üstlenen anne, baba ya da vasiye 2022 sayılı Kanun kapsamında ödenen aylıktır. Çocuğun engelinin sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi, hanede kişi başına düşen gelirin net asgari ücretin üçte birinden az olması ve sosyal güvence koşulunun sağlanması gerekir. Başvuru, ikamet edilen ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na yapılır.
Engelli aylığı yalnızca 18 yaşından büyüklere bağlanır. Çocuklar için kanun ayrı bir yol açmıştır: para çocuğa değil, ona bakan yakınına ödenir. Aileler bu aylığı çoğu zaman evde bakım yardımıyla karıştırır. İkisi farklı kanunlara dayanır, şartları ve tutarları ayrıdır. Bazı aileler ikisine birden hak kazanır ama yalnızca birine başvurduğu için diğerini yıllarca almaz.
- Aylık, 18 yaşından küçük engelli çocuğun bakımını üstlenen yakınına bağlanır.
- Çocuğun raporunda en az yüzde 40 engel oranı ya da buna denk gelen özel gereksinim düzeyi bulunmalıdır.
- Hanede kişi başı gelir, net asgari ücretin üçte birinden az olmalıdır.
- Bakım veren kişi çocukla aynı evde yaşamalıdır.
- Çocuk 18 yaşını doldurduğunda aylık sona erer, genç kendi adına engelli aylığına başvurur.
Kimler alabilir?
Aylık, çocuğun bakımını fiilen üstlenen kişiye bağlanır. Anne ve baba çocuğun kanuni velisi sayıldığı için onlardan ayrıca bir belge istenmez. Çocuğa anne ve baba dışında biri, örneğin büyükanne ya da amca bakıyorsa, mahkemeden alınmış vesayet kararı gerekir. Vasi atanması sürecini vasi tayini nasıl yapılır yazımızda anlattık.
Bakım veren kişinin kendisinin yaşlı aylığı ya da yüzde 40 ile 69 arası engelli aylığı alıyor olması, çocuğu için engelli yakını aylığı almasına engel değildir.
Şartlar
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Yaş | Çocuk 18 yaşını doldurmamış olmalı |
| Rapor | Yetkili hastaneden alınmış sağlık kurulu raporu. Çocuklar için düzenlenen raporlarda en az hafif düzeyde özel gereksinim, eski tip raporlarda en az yüzde 40 oran aranır |
| Gelir | Hane içinde kişi başına düşen aylık gelir net asgari ücretin üçte birinden az olmalı |
| Sosyal güvence | Bakanlığın açıklamalarına göre anne ve babanın sosyal güvence durumu incelenir |
| Birlikte yaşama | Aylığı alan kişi ile çocuk aynı hanede yaşamalı ve bakım fiilen sağlanmalı |
| Vatandaşlık | Türk vatandaşı olmak |
Sosyal güvence koşulu, ailelerin en çok takıldığı noktadır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın sık sorulan sorular sayfasında, 18 yaş altı için bağlanan aylıkta anne ve babanın ikisinin birden sosyal güvenceli olmaması gerektiği belirtilir. Kendi durumunuzun bu koşulu karşılayıp karşılamadığını başvurudan önce vakıftan öğrenin.
Çocuk raporları hakkında
18 yaşından küçükler için düzenlenen raporlarda yüzdelik oran yerine özel gereksinim düzeyi yazılır. Hangi düzeyin hangi orana denk geldiğini ve raporun nasıl alınacağını ÇÖZGER raporu yazımızda bulabilirsiniz.
Gelir nasıl hesaplanır?
Evde yaşayan herkesin geliri toplanır ve kişi sayısına bölünür. Maaşlar, emekli aylıkları, kira ve faiz gelirleri hesaba girer. Mal varlığı ve harcamalar da incelenir. Hanedeki başka birinin 2022 sayılı Kanun kapsamında aldığı aylık ise gelire eklenmez.
Kalabalık ailelerde tek maaşla geçinen bir hane çoğu zaman sınırın altında kalır. Hesabın ayrıntısı ve örnekler engelli maaşı hane geliri nasıl hesaplanır yazımızda yer alıyor.
Başvuru
- Çocuğun sağlık kurulu raporunu alın.
- İkamet ettiğiniz ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na gidin. Vakıflar kaymakamlık binalarında bulunur.
- Başvuru formunu doldurun. Raporu ve kimliğinizi ibraz edin. Anne ya da baba değilseniz vesayet kararını ekleyin.
- Başvuru alındı belgenizi alın.
- Vakıf görevlileri hane ziyareti yapar, gelir ve mal varlığı sorgulanır.
- Vakfın mütevelli heyeti kararını verir. Başvurular kısa sürede, kural olarak bir ay içinde sonuçlandırılır.
Aylık bağlandığında ödeme her ay yapılır. Ödeme günleri için engelli maaşı ne zaman yatar yazımıza bakabilirsiniz.
Tutar
Engelli yakını aylığının tutarı kanundaki gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur ve katsayı değiştikçe artar. Bu yüzden burada rakam vermiyoruz. Güncel tutarı engelli maaşı ve evde bakım maaşı yazımızda bulabilirsiniz.
Evde bakım yardımından farkı
| Engelli yakını aylığı | Evde bakım yardımı | |
|---|---|---|
| Dayanak | 2022 sayılı Kanun | 2828 sayılı Kanun |
| Yaş | Yalnızca 18 yaş altı | Yaş sınırı yok |
| Engel düzeyi | En az yüzde 40 ya da denk düzey | Bakıma ihtiyacı olduğu raporla belirlenmiş olmalı |
| Gelir sınırı | Kişi başı net asgari ücretin üçte biri | Kişi başı net asgari ücretin üçte ikisi |
| Başvuru yeri | Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı | Aile ve Sosyal Hizmetler il ya da ilçe müdürlüğü |
İki ödeme ayrı ayrı değerlendirilir. Çocuğunuz bakıma ihtiyaç duyacak düzeyde engelliyse evde bakım yardımına da başvurun. Süreci evde bakım maaşı başvurusu yazımızda anlattık.
Özel durumlar
Anne ve baba boşandıysa
Aylık, çocuğun velayetini alan ve onunla birlikte yaşayan ebeveyne bağlanır. Aylık bir ebeveyn adına ödenirken velayet diğerine verildiyse, velayeti alan kişi mahkeme kararıyla vakfa başvurup aylığın kendisine bağlanmasını ister.
Çocuk yatılı bir kurumda kalıyorsa
Aylığın temel koşulu fiili bakım ve aynı evde yaşamadır. Çocuk sürekli olarak bir bakım kuruluşunda kalıyorsa bu koşul sağlanmaz.
Çocuk 18 yaşını doldurduğunda
Engelli yakını aylığı sona erer. Bu bir hak kaybı değildir, ödemenin sahibi değişir. Genç, kendi adına engelli aylığı için vakfa başvurur. Bu aşamada yetişkinler için geçerli rapor gerekir, yani çocuk raporunun yenilenmesi istenebilir. Arada boşluk oluşmaması için rapor işlemlerine 18 yaşa birkaç ay kala başlayın. Süreci engelli raporu nasıl alınır yazımızda bulabilirsiniz.
Aylık hangi durumlarda kesilir?
- Hane gelirinin sınırı aşması.
- Süreli raporun süresinin dolması ve yenilenmemesi.
- Bakım veren kişi ile çocuğun ayrı evlerde yaşadığının tespit edilmesi.
- Sosyal güvence koşulunun ortadan kalkması.
- Çocuğun 18 yaşını doldurması.
Örneğin altı yaşında otizmli bir kız çocuğu olan dört kişilik bir aileyi düşünün. Baba mevsimlik işlerde sigortasız çalışıyor, anne çalışmıyor. Aile çocuğun raporunu alıp vakfa başvuruyor. Hane ziyaretinden sonra aylık anne adına bağlanıyor. Çocuğun bakım ihtiyacı yüksek olduğu için aile ayrıca il müdürlüğüne evde bakım yardımı başvurusu yapıyor ve iki ödeme ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli yakını aylığı nedir?
18 yaşını doldurmamış engelli çocuğun bakımını fiilen üstlenen anne, baba ya da vasiye 2022 sayılı Kanun kapsamında ödenen aylıktır.
Engelli yakını aylığını kimler alabilir?
Çocuğun kanuni velisi olan anne ya da baba, onlar yoksa mahkemece atanmış vasi alabilir. Aylığı alan kişinin çocukla aynı evde yaşaması gerekir.
Engelli yakını aylığı için gelir sınırı nedir?
Hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelirin net asgari ücretin üçte birinden az olması gerekir.
Engelli yakını aylığına nereden başvurulur?
İkamet edilen ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurulur.
Çocuk 18 yaşına girince engelli yakını aylığı ne olur?
Aylık sona erer. Genç, şartları taşıyorsa kendi adına engelli aylığı için vakfa başvurabilir.
Engelli yakını aylığı ile evde bakım maaşı aynı şey mi?
Hayır. İkisi farklı kanunlara dayanır, şartları ve başvuru yerleri ayrıdır. Koşulları sağlayan aileler için ayrı ayrı değerlendirilir.
Sigortalı çalışan anne ya da baba engelli yakını aylığı alabilir mi?
Bakanlığın açıklamalarına göre bu aylıkta anne ve babanın sosyal güvence durumu incelenir. Kendi durumunuz için başvurmadan önce vakıftan bilgi alın.
Kısaca
Engelli yakını aylığı, 18 yaşından küçük engelli çocuğa bakan anne, baba ya da vasiye ödenir. Rapor, gelir sınırı ve aynı evde yaşama koşulları aranır. Başvuru kaymakamlıktaki vakfa yapılır. Çocuğunuz bakıma ihtiyaç duyuyorsa evde bakım yardımına ayrıca başvurun ve 18 yaş yaklaşırken yetişkin raporunu önceden hazırlayın.