Engelli raporu, Sağlık Bakanlığı’nın yetkilendirdiği bir hastanede, en az yedi daimi üyeden oluşan engellilik sağlık kurulu tarafından verilir. Başvuruyu kişinin kendisi ya da vasisi dilekçeyle yapar, sonuç e-Devlet’e düşer ve rapora 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilebilir.
Engelli maaşından ÖTV’siz araca, vergi indiriminden erken emekliliğe kadar engelli haklarının neredeyse tamamı tek bir belgeye bağlı: sağlık kurulu raporu. Raporda yazan oran bir puan aşağıda kaldığında bile bazı haklar kapanıyor. Bu yüzden raporu “bir kez alınıp unutulan kağıt” gibi değil, dikkatle takip edilmesi gereken bir dosya gibi görmek gerekiyor. Aşağıda raporun nasıl alındığını, engel oranının nasıl hesaplandığını ve sonuca nasıl itiraz edildiğini adım adım anlatıyoruz.
- Erişkin engelli raporu yalnızca yetkili hastanelerdeki en az 7 üyeli sağlık kurulundan alınabilir.
- Birden fazla rahatsızlık varsa oranlar toplanmaz; Balthazard formülüyle birleştirilir. Yüzde 40 ve yüzde 30, toplamda yüzde 58 eder.
- “Tam bağımlı” ibaresi için oranın en az yüzde 50 olması ve günlük işlerin yardımla bile tek başına yapılamaması gerekir.
- Rapora itiraz süresi, raporun e-Devlet’e aktarılmasından itibaren 30 gündür.
- 18 yaş altındaki çocuklara ÇÖZGER raporu verilir; bu rapor 18 yaşında geçersiz olur.
Engelli raporu nasıl alınır? Adım adım
Süreç dışarıdan karmaşık görünse de dört adımda özetlenebilir.
- Yetkili hastaneyi seçin. Her hastane engelli raporu veremez. Sağlık Bakanlığı’nın yetkilendirdiği hastanelerin listesi bakanlık sitesinde yayımlanır. Yetkisiz bir hastaneden alınan rapor kurumlarca kabul edilmez.
- Dilekçeyle başvurun. Hastanenin sağlık kurulu birimine, engelli raporu almak istediğinizi belirten bir dilekçe verirsiniz. Elinizdeki eski raporları, epikrizleri ve tetkik sonuçlarını yanınızda götürün.
- Muayenelere girin. Beyan ettiğiniz rahatsızlıklara göre ilgili polikliniklere yönlendirilirsiniz. Her branş kendi oranını belirler.
- Sonucu e-Devlet’ten alın. Kurul kararını verdikten sonra rapor e-imzalı olarak e-Devlet’e aktarılır. “e-İmzalı Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporları Sorgulama” hizmetinden görüntüleyebilirsiniz.
Kurulda en az iç hastalıkları, göz, kulak burun boğaz, genel cerrahi, nöroloji ve ruh sağlığı uzmanları ile bir başkan bulunur. Hastanede fizik tedavi uzmanı varsa o da kurula katılır.
Yatağa bağımlı olduğu için hastaneye gidemeyen kişiler, evde sağlık hizmetlerine kayıtlıysa evde muayene ya da görüntülü değerlendirme imkanı olup olmadığını bağlı oldukları hastanenin evde sağlık biriminden sorabilir.
Engel oranı nasıl hesaplanır? Balthazard formülü
Birden fazla rahatsızlığı olan kişilerin en sık düştüğü yanılgı, oranların toplanacağını düşünmek. Toplanmıyor. Her yeni oran, “geriye kalan sağlam kısma” uygulanıyor. Buna Balthazard formülü deniyor.
Hesap şöyle yapılır: en yüksek oran alınır, 100’den çıkarılır, kalan sayı ikinci oranla çarpılıp 100’e bölünür ve sonuç ilk orana eklenir. Yüzde 40 ve yüzde 30’luk iki rahatsızlık için: 40 + (60 x 30 / 100) = yüzde 58. Üçüncü bir rahatsızlık varsa aynı işlem bu sonuç üzerinden tekrarlanır.
65 yaş ve üzerindeki kişilerde, bulunan orana yine Balthazard yöntemiyle yüzde 10 eklenir. Kendi oranınızı önceden tahmin etmek isterseniz sağlık raporu oranı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; ama kesin oranı yalnızca kurul belirler.
Hangi oran hangi hakkı açar?
Raporunuzdaki oran, hangi haklardan yararlanacağınızı doğrudan belirliyor. Aşağıdaki tablo en sık sorulan eşikleri özetliyor.
| Engel oranı | Başlıca haklar |
|---|---|
| Yüzde 40 ve üzeri | Engelli aylığı (gelir şartıyla), EKPSS’ye girme, 3. derece vergi indirimi, engelli istihdam kotası |
| Yüzde 50 ve üzeri | Diğer şartlar varsa “tam bağımlı” ibaresi ve evde bakım maaşı |
| Yüzde 60 ve üzeri | 2. derece vergi indirimi |
| Yüzde 70 ve üzeri | Daha yüksek tutarlı engelli aylığı |
| Yüzde 80 ve üzeri | 1. derece vergi indirimi |
| Yüzde 90 ve üzeri | Özel tertibat şartı olmadan ÖTV muafiyetli araç |
Vergi ve araç haklarının ayrıntısı için engelli vergi hakları rehberimize, maaş tarafı için engelli maaşı rehberimize bakabilirsiniz.
Süreli ve sürekli rapor farkı
Kurul, rahatsızlığın ilerleyen dönemde değişip değişmeyeceğine bakarak rapora süre koyar. Tedavi, ameliyat ya da rehabilitasyonla iyileşme ihtimali varsa rapor süreli verilir. Durumun kalıcı olduğu ya da kötüleşeceği öngörülüyorsa sürekli rapor düzenlenir.
Süreli raporu olanlar için kritik tarih, bitişe altı ay kalan an. Bu tarihten itibaren yenileme başvurusu yapılabilir. Beklemek pahalıya patlayabilir; rapor süresi dolduğunda engelli aylığı gibi ödemeler durur.
Örneğin bel fıtığı ameliyatı sonrası yüzde 46 süreli rapor alan bir kişi, iki yıl sonra yapılan kontrolde yüzde 34 oranla karşılaşabilir. Bu durumda yüzde 40 eşiğine bağlı haklar kapanır. Kişinin yapabileceği şey, yeni rapora itiraz etmek ya da tedavi kayıtlarıyla durumunun değişmediğini belgelemektir.
Tam bağımlı ve ağır engelli ne demek?
Raporun en çok merak edilen kısmı, oranın altındaki “bağımlılık” alanı. Bu alan boş bırakılamaz ve evde bakım maaşı gibi destekler doğrudan buna bakar.
Tam bağımlı ibaresi için engel oranının en az yüzde 50 olması ve kişinin günlük yaşam aktivitelerini yardımla bile tek başına sürdürememesi gerekir. Mevzuatta bu ibare “ağır engelli” anlamına gelir. Kısmi bağımlı ise günlük işlerini yardımla yapabilen kişidir.
Engelli raporuna itiraz nasıl yapılır?
Oranın düşük çıktığını ya da bağımlılık ibaresinin yanlış yazıldığını düşünüyorsanız itiraz hakkınız var. Süre kısa, bu yüzden raporu e-Devlet’te gördüğünüz gün takvime not alın.
- İtiraz, raporun e-Devlet’e aktarılmasından itibaren 30 gün içinde yapılır.
- Başvuru yeri, ikamet ettiğiniz ya da raporun alındığı ildeki il sağlık müdürlüğüdür.
- Müdürlük sizi farklı bir yetkili hastaneye sevk eder.
- İki rapor çelişirse ve itiraz devam ederse, 2026’da yenilenen düzenlemeye göre son karar bölge hakem hastanesine aittir.
Kesinleşen bir rapordan sonra aynı alanda yeni başvuru, en erken altı ay sonra yapılabilir. İtiraz dilekçesine yeni tetkikleri, fizik tedavi kayıtlarını ve uzman raporlarını eklemek sonucu belirgin şekilde etkiler.
Çocuklar için ÇÖZGER raporu
18 yaşından küçükler için yüzdelik oran yerine Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu, kısaca ÇÖZGER düzenlenir. Raporda çocuğun “özel gereksinim düzeyi” yazar ve sosyal haklarda bu düzey esas alınır.
ÇÖZGER, çocuk 18 yaşını doldurduğunda geçersiz olur. Haklarda kesinti yaşanmaması için 18. doğum gününe üç ay kala erişkin rapor başvurusu yapılabilir; yeni rapor 18 yaşın dolduğu tarihten itibaren geçerli sayılır. EKPSS’ye girmeyi planlayan gençler için bu geçişi erken başlatmak özellikle önemli.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli raporu hangi hastaneden alınır?
Sağlık Bakanlığı’nın engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkilendirdiği hastanelerden alınır. Yetkisiz hastanelerin verdiği raporlar kurumlarca kabul edilmez.
Engelli raporu kaç günde çıkar?
Süre hastaneye ve muayene sayısına göre değişir. Tüm muayeneler tamamlandıktan sonra kurul kararını verir ve rapor e-Devlet’e aktarılır.
İki farklı rahatsızlığın oranları toplanır mı?
Hayır. Oranlar Balthazard formülüyle birleştirilir. Örneğin yüzde 40 ve yüzde 30, toplamda yüzde 70 değil yüzde 58 eder.
Engelli raporuna itiraz süresi ne kadar?
Raporun e-Devlet’e aktarılmasından itibaren 30 gündür. İtiraz il sağlık müdürlüğüne yapılır.
Süreli rapor ne zaman yenilenmeli?
Rapor bitiş tarihine altı ay kaldığında yenileme başvurusu yapılabilir. Süre dolduktan sonra başvurmak, bazı ödemelerin kesilmesine yol açabilir.
Tam bağımlı raporu için oran yüzde kaç olmalı?
En az yüzde 50 olmalı ve kişi günlük yaşam aktivitelerini yardımla bile tek başına yapamıyor olmalıdır.
Engelli raporu e-Devlet’ten nasıl görülür?
e-Devlet’te “e-İmzalı Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporları Sorgulama” hizmetinden görüntülenebilir ve çıktısı alınabilir.
Sonuç
Engelli raporu, bütün engelli haklarının kapısını açan anahtar. Doğru hastaneye başvurmak, eski tetkiklerinizi eksiksiz götürmek ve süreli raporlarda yenilemeyi geciktirmemek, sonradan yaşanacak hak kayıplarının çoğunu baştan önler. Oranınız beklentinizin altında kaldıysa 30 günlük itiraz süresini kaçırmayın.
Raporunuzu aldıktan sonra hangi işlere girebileceğinizi ve emeklilik haklarınızı merak ediyorsanız engelli istihdamı ve erken emeklilik rehberimize göz atın.
Kaynaklar: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Engelliler İçin Sağlık Kurulu Raporları, Hukukçular Evi: Engelli raporu nasıl alınır 2026.