Engelli Maaşı ve Evde Bakım Maaşı Birlikte Alınır mı?

Engelli maaşı ve evde bakım maaşı birlikte alınır mı? Evet. Bu iki ödeme farklı kanunlara dayanır, farklı kişilere ödenir ve biri diğerinin alınmasını engellemez. Engelli aylığı engelli kişinin kendisine, evde bakım yardımı ise ona bakan yakınına ödenir. Her birinin şartları ayrı ayrı sağlanıyorsa aynı hane iki ödemeyi aynı anda alabilir.

Karışıklığın nedeni ikisine de halk arasında “engelli maaşı” denmesi. Oysa biri muhtaç durumdaki engelliye verilen bir aylık, diğeri bakım emeğinin karşılığı olarak tasarlanmış bir destek. Başvuru yerleri bile farklı. Birine başvuran aile diğerinin de kendiliğinden değerlendirileceğini sanıyor, ama öyle olmuyor. Her biri için ayrı başvuru gerekir.

İki ödemenin karşılaştırması

Tutarlar memur maaş katsayısına bağlı olarak yılda genellikle iki kez artar. Güncel rakamları engelli maaşı ve evde bakım maaşı yazımızda bulabilirsiniz.

Hangi aile hangisini alır?

Dört olası durum var ve her biri gerçek hayatta sık görülür.

İkisini birden alanlar

Engelli kişinin sosyal güvencesi yoksa, raporunda bakıma ihtiyacı olduğu yazıyorsa ve hane geliri düşük olan sınırın, yani üçte birin altındaysa iki ödeme birlikte alınır. Kalabalık ve tek gelirli ailelerde bu durum yaygındır.

Yalnızca evde bakım yardımı alanlar

Kişi başı gelir üçte bir ile üçte iki arasındaysa engelli aylığı bağlanmaz ama evde bakım yardımı alınabilir. Aynı şekilde, engelli kişi babasından yetim aylığı alıyorsa ya da emekliyse engelli aylığı alamaz, ama bakıma ihtiyacı varsa ve hane geliri sınırın altındaysa yakını evde bakım yardımı alabilir. Bu ikinci durum en az bilinen durumdur.

Yalnızca engelli aylığı alanlar

Engel oranı yüzde 40 ve üzerinde olan ama günlük yaşamını kendi başına sürdürebilen kişiler için evde bakım yardımı söz konusu olmaz. Geliri düşük ve sosyal güvencesi olmayan bu kişiler yalnızca engelli aylığı alır.

İkisini de alamayanlar

Hane geliri üçte ikinin üzerindeyse iki ödeme de bağlanmaz. Bu ailelerin yararlanabileceği başka haklar vardır: vergi indirimi, ÖTV istisnası, indirimli faturalar ve ücretsiz ulaşım gibi. Tamamını engelli hakları rehberinde bulabilirsiniz.

Evde bakım yardımında rapor nasıl olmalı?

Burada en çok yanılgıya düşülen nokta orandır. Yüzde 90 raporu olan biri bakıma ihtiyaç duymayabilir, yüzde 50 raporu olan biri duyabilir. Evde bakım yardımı için raporda kişinin bakıma ihtiyacı olduğunu gösteren ibare aranır. Eski raporlarda bu “ağır engelli” hanesiyle, güncel raporlarda “tam bağımlı” ifadesiyle gösterilir.

Rapor yetmez. Başvurudan sonra bakım hizmetleri değerlendirme heyeti evinize gelir ve kişinin yemek yeme, giyinme, tuvalet, banyo, hareket gibi günlük işleri kendi başına yapıp yapamadığını yerinde değerlendirir. Kararı bu heyet verir. Süreci evde bakım maaşı başvurusu ve heyet yazımızda ayrıntılı anlattık.

Gelir hesabında iki ödeme birbirini etkiler mi?

İki ödemede de hanenin toplam geliri kişi sayısına bölünür, yalnızca sınır farklıdır. Hanedeki başka birinin 2022 sayılı Kanun kapsamında aldığı aylık, engelli aylığının gelir hesabına katılmaz. Bir ödemenin diğerinin gelir hesabına nasıl yansıdığı konusunda mevzuatta zaman içinde değişiklikler yapıldı. Kendi durumunuzdaki hesabı başvuru sırasında ilgili kurumdan dökümüyle isteyin.

Engelli aylığındaki hesabı engelli maaşı hane geliri nasıl hesaplanır yazımızda örneklerle gösterdik. Evde bakım yardımında, hanede bakıma ihtiyacı olan birden fazla engelli varsa kişi sayısı hesabında aile lehine bir düzenleme bulunur.

Başvuru sırası

1. Raporu kontrol edin. Oranı ve bakım ihtiyacına ilişkin ibareyi okuyun. Rapor eskiyse ya da durum ağırlaştıysa yenilemeyi düşünün.
2. Engelli aylığı için vakfa başvurun. Kaymakamlıktaki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı başvuruyu alır.
3. Evde bakım yardımı için müdürlüğe başvurun. Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne ya da varsa ilçedeki sosyal hizmet merkezine gidin.
4. İncelemeleri bekleyin. Vakıf hane ziyareti yapar, müdürlük heyet gönderir. İki inceleme birbirinden bağımsızdır.

Açıkçası iki başvuruyu aynı hafta yapmak en doğrusu. Birinin sonucunu bekleyip diğerine sonra başvurmak yalnızca zaman kaybettirir, çünkü ödemeler geçmişe dönük başlamaz.

Bakım veren kişi kim olabilir?

Evde bakım yardımı, engelli kişinin bakımını fiilen üstlenen yakınına ödenir. Yönetmelik hangi akrabaların bakım veren sayılacağını ve birlikte yaşama koşulunu düzenler. Bakım verenin başka bir işte tam zamanlı çalışması, bakımın fiilen yapılıp yapılmadığı açısından sorgulanır. Heyet düzenli aralıklarla kontrol ziyareti yapar ve bakımın yapılmadığını tespit ederse yardım kesilir.

Çocuklarda durum

18 yaşından küçük engelli çocuklar için engelli aylığının yerini engelli yakını aylığı alır. Bu aylık da evde bakım yardımıyla birlikte alınabilir. Şartlarını engelli yakını aylığı yazımızda bulabilirsiniz.

Örnek

Örneğin felç geçirmiş, yatağa bağımlı 58 yaşında bir adamı düşünün. Eşi ve iki çocuğuyla yaşıyor, hanenin tek geliri oğlunun asgari ücreti. Adamın emekliliği ya da sigortası yok. Dört kişilik hanede kişi başı gelir asgari ücretin dörtte biri, yani iki sınırın da altında. Vakıf engelli aylığını adamın kendisine bağlıyor. Heyet ziyaretinden sonra evde bakım yardımı da eşi adına bağlanıyor. Oğul zam alıp geliri arttığında önce engelli aylığının sınırı aşılıyor, evde bakım yardımı ise devam ediyor.

Ödemelerin hangi durumlarda sona erdiğini engelli maaşı ve evde bakım maaşı neden kesilir yazımızda topladık.

Sıkça Sorulan Sorular

Kısaca

Engelli aylığı ile evde bakım yardımı ayrı ödemelerdir ve birlikte alınabilir. Biri engelliye, diğeri ona bakan yakınına ödenir. Geliriniz engelli aylığı sınırını aşsa bile evde bakım yardımının daha yüksek sınırının altında kalıyor olabilirsiniz. İki başvuruyu ayrı kurumlara ve aynı dönemde yapın.