Engelli Kimlik Kartı Nasıl Alınır? e-Devlet Başvurusu ve Haklar

Engelli kimlik kartı, sağlık kurulu raporuyla en az yüzde 40 oranında engelli olduğu belgelenen kişilere Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ücretsiz verilir. Başvuru e-Devlet üzerinden belge yüklemeden yapılabilir ya da il müdürlüğüne ve sosyal hizmet merkezine şahsen gidilebilir. Kart, ulaşım indirimlerinden müze girişlerine kadar pek çok hakkın kullanılmasında raporu yanınızda taşıma zorunluluğunu ortadan kaldırır.

Engelli raporu A4 boyutunda, birkaç sayfalık ve içinde tanılarınızın yazdığı bir belgedir. Otobüste, gişede, müze kapısında bunu çıkarıp göstermek hem zahmetli hem mahremiyet açısından rahatsız edicidir. Kimlik kartı bu işi cebe sığan bir kartla ve yalnızca oranı göstererek çözer.

Engelli kimlik kartını kimler alabilir?

Temel şart, yetkili bir hastaneden alınmış sağlık kurulu raporunda engel oranının yüzde 40 ve üzerinde olmasıdır. 18 yaşından küçük çocuklar için düzenlenen raporlarda oran yazmaz. Bu çocuklarda raporda en az “hafif düzeyde özel gereksinimi vardır” ifadesinin bulunması gerekir, çünkü bu düzey yüzde 40 ile 49 aralığına denk sayılır. Düzeylerin anlamını ÇÖZGER raporu nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Raporunuz yoksa ya da oranınız yüzde 40’ın altındaysa kart alınamaz. Rapor sürecini ve itiraz yollarını engelli raporu nasıl alınır rehberinde anlattık.

e-Devlet üzerinden başvuru

1. e-Devlet’e giriş yapın ve arama kutusuna “engelli kimlik kartı başvurusu” yazın.
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na ait hizmeti açın.
3. Sistem kimlik, adres ve rapor bilgilerinizi kendi kayıtlarından getirir. Bilgileri kontrol edin.
4. Kartın gönderileceği adresi onaylayın ve başvuruyu tamamlayın.

Bu yolda sizden herhangi bir belge istenmez. Fotoğrafınız ve adresiniz nüfus kayıtlarından, raporunuz Sağlık Bakanlığı’nın sisteminden alınır. Kart hazırlandığında kayıtlı adresinize postayla gönderilir.

Bir noktaya dikkat: e-Devlet başvurusu, raporu elektronik sistemde kayıtlı olanlar için çalışır. Eski tarihli, elle düzenlenmiş raporlar sistemde görünmeyebilir. Hizmet “raporunuz bulunamadı” uyarısı veriyorsa şahsen başvurmanız ya da raporunuzu güncelletmeniz gerekir. Raporunuzun sistemde görünüp görünmediğini e-Devlet engelli raporu sorgulama yazımızdaki adımlarla kontrol edebilirsiniz.

Şahsen başvuru

İkamet ettiğiniz ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne ya da sosyal hizmet merkezine şu belgelerle gidilir:

• 2 adet vesikalık fotoğraf.
• Nüfus cüzdanı ya da kimlik kartı fotokopisi.
• Sağlık kurulu raporunun aslı ya da onaylı örneği.

Engelli bireyin kendisi gidemiyorsa yakını ya da vasisi başvuruyu yapabilir. Yanınıza kendi kimliğinizi ve varsa vasilik kararını alın.

Kart ne işe yarar?

Kartın üzerinde “ağır engelli” ibaresi varsa refakatçiniz de tren ve uçak yolculuklarında ulaşım hakkından yararlanır. Bu ibare raporunuzdaki ağır engelli değerlendirmesine göre basılır.

Şehir içi ulaşımda birçok belediye ayrıca kendi elektronik kartını istiyor. Ücretsiz biniş hakkınız yasadan gelir, ancak turnikeden geçebilmek için belediyenin ulaşım kartı ofisine engelli kimlik kartınız ya da raporunuzla başvurup ücretsiz seyahat kartı çıkarmanız gerekebilir. Bu, bürokratik bir ek adım ama hakkın kendisini değiştirmez.

Uçak indiriminin nasıl kullanıldığını engelli uçak bileti indirimi yazımızda, faturalardan müzelere bütün indirimleri engelli indirimleri rehberinde bulabilirsiniz.

Kartın yapmadığı şeyler

Sık yapılan bir yanlış, kartı alınca bütün hakların kendiliğinden başladığını sanmaktır. Kart bir tanıtım belgesidir. Engelli aylığı, evde bakım yardımı, gelir vergisi indirimi, erken emeklilik ve ÖTV muafiyeti için her birinin kendi kurumuna ayrı başvuru yapılır ve çoğunda raporun kendisi istenir.

Örneğin yüzde 52 raporu olan ve bir fabrikada çalışan bir işçiyi düşünün. Kimlik kartını almış, otobüse ücretsiz biniyor, ama maaşından hala tam vergi kesiliyor. Çünkü vergi indirimi için vergi dairesine ayrıca başvurması gerekiyor. Kart bu başvurunun yerini tutmaz. Hangi oranın hangi hakkı açtığını engelli hakları nelerdir yazımızda toplu olarak görebilirsiniz.

Yenileme, kayıp ve bilgi değişikliği

Kart şu durumlarda yenilenir: rapordaki oran ya da ağır engelli durumu değiştiğinde, süreli raporun yerine yeni rapor alındığında, kart kaybolduğunda ya da yıprandığında, ad soyad değiştiğinde. Yenileme için eski kartın iptal edilmesi gerekir. Başvuru il müdürlüğüne ya da sosyal hizmet merkezine yapılır, e-Devlet hizmetinde yenileme seçeneği açıksa oradan da ilerlenebilir.

Süreli raporu olanlarda kartın geçerliliği raporun süresiyle sınırlıdır. Rapor bitiş tarihinden sonra kartla hak kullanmaya devam etmek sorun yaratabilir, yeni raporu alır almaz kartı da yeniletin.

Yurt dışında yaşayanlar

Başka bir ülkede alınmış engelli kimlik belgesinin Türkiye’de tanınması mümkün. Bunun için belgenin apostil onayının yapılması, yeminli tercümanca Türkçeye çevrilmesi ve dış temsilcilikçe onaylanması, ardından il müdürlüğüne şahsen başvurulması gerekir. Bu yolla alınan kart ulaşım ve kültür haklarında geçerlidir, ancak aylık bağlanması, bakım yardımı ve ÖTV muafiyeti gibi haklar için Türkiye’den alınmış sağlık kurulu raporu şarttır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kısaca

Engelli kimlik kartı, yüzde 40 ve üzeri raporu olan herkesin birkaç dakikada, ücretsiz başvurabileceği bir belge. e-Devlet’ten başvurun, kart adresinize gelsin. Ulaşımda ve kültürel alanlarda işinizi kolaylaştırır, ama aylık, vergi ve emeklilik gibi haklar için ayrı başvuruların yerini tutmaz.