Psikiyatrik hastalıklarda engel oranı tanıya değil, tedaviye rağmen işlevselliğin ne kadar düzeldiğine göre veriliyor. Kılavuz her tanıyı üç basamakta değerlendiriyor: tedaviyle tam düzelen, kısmen düzelen ve düzelmeyen. Şizofrenide oran %45 ile %80, bipolar bozuklukta %40 ile %70, yineleyen depresyonda %20 ile %40 arasında.
Tam düzelme durumunda depresyon, anksiyete ve bipolar bozuklukta oran verilmiyor. Şizofreni bu kuralın istisnası: tedaviyle işlevselliği düzelse bile %45 oran öngörülüyor.
- Şizofreni: tam düzelen %45, kısmen düzelen %65, düzelmeyen %80.
- Bipolar ve ağır depresyon nöbeti: kısmen %40, düzelmeyen %70.
- Anksiyete ve panik bozukluk: kısmen %20, düzelmeyen %40.
- Engelli maaşı için en az %40 rapor ve hane geliri şartı gerekir.
Psikiyatrik hastalıklarda engel oranı tablosu
| Tanı | Kısmen düzelen | Düzelmeyen |
|---|---|---|
| Şizofreni, şizoaffektif bozukluk (tam düzelme %45) | %65 | %80 |
| Sanrısal bozukluk ve diğer psikozlar | %40 | %80 |
| Bipolar bozukluk | %40 | %70 |
| Ağır depresyon nöbeti | %40 | %70 |
| Yineleyen depresif bozukluk | %20 | %40 |
| Panik, yaygın anksiyete, agorafobi | %20 | %40 |
| OKB, travma sonrası stres, yeme bozuklukları | %40 | %60 |
| Kişilik bozuklukları | %15 | %20 |
Zeka geriliği, otizm ve demans ayrı tablolarla değerlendiriliyor. Erişkinlerde otizm %80, ağır zeka geriliği %90 ve üzeri oran alabiliyor. Otizm ile ilgili ayrıntıları otizm ve haklar yazımızda anlattık.
Kurul “tedaviye yanıtı” nasıl değerlendiriyor?
Belirleyici olan kayıtlı tedavi geçmişi. Kurul sizi bir kez muayene ediyor, o yüzden düzenli psikiyatri kontrolleriniz, yatışlarınız ve kullandığınız ilaçlar dosyada görünmeli. Yönetmelikte iki yıl gibi kesin bir süre şartı yok, ama hastalığın süreğen olduğunu ve tedaviye rağmen işlevselliğin bozulduğunu belgelemek gerekiyor.
Örneğin 12 yıldır şizofreni tanısıyla takip edilen, üç kez yatışı olan, düzenli ilaç kullanmasına rağmen çalışamayan ve günlük işlerinde ailesinin desteğine ihtiyaç duyan biri “düzelmeyen” grupta değerlendirilip %80 alabilir. Yeni tanı almış ve ilk tedaviye iyi yanıt veren biri ise %45 ile başlayabilir.
Psikiyatrik hastalıkla engelli maaşı alınır mı?
Alınır. Engelli maaşı için toplam engel oranının en az %40 olması ve hane içindeki kişi başı gelirin asgari ücretin üçte birinin altında kalması gerekiyor. Şizofreni ve kısmen düzelen bipolar bozukluk tek başına bu sınırı karşılıyor.
Ağır ruhsal hastalıklarda raporda “tam bağımlı” ibaresi varsa evde bakım maaşı da gündeme gelebiliyor. Ayrıca kişinin kendi işlerini göremediği durumlarda mahkemeden vasi atanması isteniyor; bu durumda maaş vasi aracılığıyla ödeniyor. Ayrıntılar için evde bakım maaşı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Birden fazla hastalığınız varsa oranlar toplanmaz; tahmin için engelli raporu hesaplama rehberimizi kullanın.
Sıkça Sorulan Sorular
Depresyon engelli raporu verir mi?
Tedaviyle tamamen düzelen depresyona oran verilmez. Yineleyen depresyonda %20-40, ağır ve düzelmeyen depresyonda %70’e kadar oran öngörülür.
Şizofreni yüzde kaç engelli sayılır?
Tedaviyle düzelen %45, kısmen düzelen %65, düzelmeyen %80.
Bipolar bozukluk engel oranı kaçtır?
Kısmen düzelen %40, düzelmeyen %70. Tam düzelme halinde oran verilmez.
Anksiyete bozukluğundan rapor alınır mı?
Kısmen düzelen anksiyete %20, tedaviye rağmen düzelmeyen anksiyete %40 ile değerlendirilir.
Psikiyatrik rapor süreli mi verilir?
Çoğu zaman süreli verilir ve kontrol muayenesi istenir. Kalıcı ve ağır tablolarda sürekli rapor da düzenlenebilir.
Psikiyatri raporu işe girmeye engel mi?
Hayır. %40 ve üzeri rapor EKPSS ile kamuda engelli kontenjanından işe girme hakkı da sağlar.
Sonuç
Psikiyatrik hastalıklarda engel oranı, tedaviye rağmen ne kadar işlev kaybı kaldığına göre belirleniyor. Düzenli takip kayıtlarınızı, yatış epikrizlerinizi ve ilaç listenizi hazırlayın. Kurulda şikayetlerinizi günlük hayattan somut örneklerle anlatmanız, doğru basamağın seçilmesine yardım eder.