Kaynaştırma Eğitimi Nedir? BEP, Destek Odası ve Veli Hakları

Kaynaştırma eğitimi, özel eğitim ihtiyacı olan bir öğrencinin, engeli olmayan akranlarıyla aynı okulda ve aynı sınıfta, kendisine özel hazırlanmış bir program ve ek desteklerle eğitim görmesidir. Milli Eğitim Bakanlığı mevzuatında “kaynaştırma ya da bütünleştirme yoluyla eğitim” olarak geçer. Kararı Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nin değerlendirmesi üzerine özel eğitim hizmetleri kurulu verir ve okul, yönlendirilen öğrenciyi kaydetmek zorundadır.

Aileler çoğu zaman iki korku arasında kalır. Bir yanda “çocuğum normal sınıfta ezilir, öğrenemez” kaygısı, öte yanda “özel eğitim okuluna giderse toplumdan kopar” kaygısı. Kaynaştırmanın çıkış noktası ikincisidir: çocuk yaşıtlarıyla birlikte büyürse hem kendisi hem sınıf arkadaşları kazanır. Ama bu ancak destek gerçekten verildiğinde işler. Desteksiz kaynaştırma, çocuğu sınıfın arkasında oturtmaktan ibaret kalır.

Öne çıkanlar
  • Kaynaştırma kararı için önce hastaneden rapor, sonra RAM’da eğitsel değerlendirme gerekir.
  • Her kaynaştırma öğrencisi için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, yani BEP hazırlanması zorunludur.
  • Veli, BEP toplantısının doğal üyesidir ve programı imzalamadan önce itiraz edebilir.
  • Bir sınıfta en fazla iki kaynaştırma öğrencisi bulunur ve sınıf mevcudu buna göre sınırlanır.
  • Öğrenci sınavlarda BEP’indeki hedeflere göre değerlendirilir.

Kaynaştırma eğitimi türleri

Tür Nasıl uygulanır
Tam zamanlı kaynaştırma Öğrenci bütün derslere kendi sınıfında, akranlarıyla birlikte girer. Gerekirse destek eğitim odasından ek ders alır.
Yarı zamanlı kaynaştırma Öğrenci okulun özel eğitim sınıfına kayıtlıdır, bazı derslere ve etkinliklere akranlarının sınıfında katılır.

Hangi türün uygulanacağı çocuğun ihtiyacına göre belirlenir. Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği, öğrenme güçlüğü, dikkat eksikliği, otizm spektrum bozukluğu, işitme, görme ya da bedensel yetersizliği olan pek çok öğrenci tam zamanlı kaynaştırmadan yararlanır. Üstün yetenekli öğrenciler de özel eğitim kapsamındadır.

Süreç nasıl işler?

  1. Fark etme. Aile ya da öğretmen çocuğun akranlarından farklı bir desteğe ihtiyaç duyduğunu görür. Öğretmen önce sınıf içinde önlem alır, sonuç alamazsa veliyle görüşüp yönlendirir.
  2. Tıbbi değerlendirme. Çocuk için hastaneden sağlık kurulu raporu alınır. 18 yaş altında bu rapor ÇÖZGER’dir, ayrıntısı ÇÖZGER raporu nedir yazımızda.
  3. Eğitsel değerlendirme. Veli raporla birlikte ilçedeki Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nden randevu alır. RAM çocuğun eğitim ihtiyacını belirler ve bir yerleştirme önerisi hazırlar.
  4. Yerleştirme kararı. İl ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu, çocuğun en az kısıtlayıcı ortamda eğitim görmesi ilkesine göre karar verir.
  5. Okulda uygulama. Okul BEP geliştirme birimini kurar, programı hazırlar ve uygular.

Veli bu sürecin hiçbir aşamasında seyirci değildir. Değerlendirmeye katılır, görüşü alınır ve kurulun kararına itiraz edebilir. İtiraz aynı kurula yazılı olarak yapılır.

BEP nedir, içinde ne olmalı?

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, öğrencinin bugün ne yapabildiğini, yıl sonunda hangi hedeflere ulaşmasının beklendiğini, bu hedeflere hangi yöntem ve materyalle ulaşılacağını ve başarının nasıl ölçüleceğini yazan belgedir. Kaynaştırma öğrencisi sınıfın müfredatından değil, bu programdaki hedeflerden sorumludur.

BEP’i okul idarecisinin başkanlığında sınıf ya da branş öğretmenleri, rehber öğretmen ve veli birlikte hazırlar. Uygun olduğunda öğrencinin kendisi de toplantıya katılır. İyi bir BEP’te şunlar bulunur:

  • Öğrencinin her dersteki mevcut performans düzeyi.
  • Uzun dönemli amaçlar ve bunlara götüren ölçülebilir kısa dönemli hedefler.
  • Kullanılacak yöntem, materyal ve yapılacak uyarlamalar.
  • Destek eğitim odasında alınacak dersler ve saatleri.
  • Değerlendirmenin nasıl ve ne zaman yapılacağı.
  • Sorumlu kişiler ve imzalar.

Açıkçası sahada en sık görülen sorun, internetten indirilmiş hazır BEP’lerin dosyaya konmasıdır. Programda çocuğunuzun adından başka ona özgü bir şey yoksa imzalamayın, toplantı isteyin. BEP dönem içinde gözden geçirilebilir, hedefler tutmadıysa değiştirilir.

Destek eğitim odası

Destek eğitim odası, kaynaştırma öğrencisinin ihtiyaç duyduğu derslerde bire bir ya da küçük grup halinde ek öğretim aldığı yerdir. Öğrenci haftalık ders saatinin belirli bir bölümünü geçmeyecek şekilde bu odada ders görür, kalan zamanda sınıfındadır. Hangi derslerden kaç saat alınacağına BEP geliştirme birimi karar verir.

Okulda destek eğitim odası yoksa veli, açılması için okul müdürlüğüne yazılı başvuruda bulunabilir. Okul talebi ilçe milli eğitim müdürlüğüne iletir.

Sınıf mevcudu ve öğretmenin yükü

Yönetmeliğe göre bir sınıfta en fazla iki kaynaştırma öğrencisi bulunabilir. İki kaynaştırma öğrencisi olan sınıflarda mevcut, okul öncesinde 10’u, diğer kademelerde 25’i geçmeyecek şekilde düzenlenir. Tek öğrencinin bulunduğu sınıflarda bu sınır okul öncesinde 20, diğer kademelerde 35’tir.

Bu kural kağıt üzerinde kalırsa bedelini hem öğretmen hem çocuk öder. Sınıf mevcudu sınırı aşıyorsa veliler durumu okul idaresine ve ilçe milli eğitim müdürlüğüne yazılı olarak bildirebilir.

Sınavlar ve değerlendirme

Kaynaştırma öğrencisinin başarısı BEP’teki hedeflere göre ölçülür. Sınavlar öğrencinin yetersizlik türüne göre uyarlanır: daha az soru, büyük punto, sözlü sınav, ek süre, okuyucu ya da işaretleyici desteği gibi. Merkezi sınavlarda da RAM raporuna dayanarak ek süre, ayrı salon ve yardımcı görevli tedbirleri alınır. Bunun için başvuru sırasında durumun bildirilmesi gerekir.

Velinin hakları

  • Yönlendirilen okul çocuğu kaydetmek zorundadır. “Kontenjanımız dolu”, “öğretmenimiz yok” gerekçesi geçerli değildir.
  • Veli BEP toplantısına çağrılır, görüşü alınır ve programın bir örneğini isteyebilir.
  • Okuldaki eğitim, RAM raporuyla alınan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi desteğini engellemez. İkisi birlikte yürür, ayrıntısı özel eğitim ve rehabilitasyon desteği yazımızda.
  • Okula ulaşımda zorluk yaşayan özel eğitim öğrencileri için ücretsiz taşıma imkanı bulunabilir, ilçe milli eğitim müdürlüğüne sorun.
  • Çocuğun kayıt, sınıf ya da etkinliklerden dışlanması ayrımcılıktır. Başvuru yolları engelli ayrımcılığı şikayeti yazımızda.

Kaynaştırmanın işlemesi için

Örneğin otizm tanılı, ikinci sınıfa giden bir öğrenciyi düşünün. İlk yıl sınıfta sürekli ayağa kalktığı için arka sıraya oturtulmuş ve teneffüste yalnız kalmış. Yeni öğretmeni BEP toplantısında aileyle birlikte üç somut hedef belirliyor, günlük programı resimli kartlarla sırasına yapıştırıyor ve her teneffüs için gönüllü bir akran eşleştiriyor. Üç ay sonra çocuk dersin büyük bölümünde yerinde kalabiliyor. Çocuk değişmedi, ortam değişti.

Sınıftaki diğer velilerin tutumu da belirleyici. Dönem başında yapılacak kısa bir bilgilendirme, çoğu ön yargıyı daha doğmadan giderir. Otizmde erken dönemde nelere dikkat edileceğini otizm belirtileri ve haklar, Down sendromlu çocukların eğitim haklarını Down sendromu ve haklar yazılarımızda bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaştırma eğitimi nedir?

Özel eğitim ihtiyacı olan öğrencinin, engeli olmayan akranlarıyla aynı sınıfta, kendisine özel hazırlanan program ve destek hizmetleriyle eğitim görmesidir. Mevzuatta kaynaştırma ya da bütünleştirme yoluyla eğitim olarak adlandırılır.

Kaynaştırma raporu nasıl alınır?

Önce hastaneden sağlık kurulu raporu alınır. Ardından veli Rehberlik ve Araştırma Merkezinden randevu alır. RAM eğitsel değerlendirme yapar ve özel eğitim hizmetleri kurulu yerleştirme kararını verir.

BEP nedir?

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, öğrencinin mevcut düzeyini, yıl içinde ulaşması beklenen hedefleri, kullanılacak yöntemleri ve değerlendirme biçimini içeren, o öğrenciye özel hazırlanan programdır.

Kaynaştırma öğrencisi sınıfta kalır mı?

Kaynaştırma öğrencisinin başarısı BEP içindeki hedeflere göre değerlendirilir. İlkokulda sınıf tekrarı genel olarak uygulanmaz. Diğer kademelerde değerlendirme, öğrencinin kendi programındaki hedeflere ulaşma düzeyine göre yapılır.

Okul kaynaştırma öğrencisini reddedebilir mi?

Hayır. Özel eğitim hizmetleri kurulunun yönlendirdiği okul öğrenciyi kaydetmek ve gerekli düzenlemeleri yapmak zorundadır. Reddedilme halinde ilçe milli eğitim müdürlüğüne yazılı başvuru yapılır.

Bir sınıfta kaç kaynaştırma öğrencisi olabilir?

Yönetmeliğe göre bir sınıfta en fazla iki kaynaştırma öğrencisi bulunabilir. Sınıf mevcudu da kaynaştırma öğrencisi sayısına göre sınırlandırılır.

Kısaca

Kaynaştırma eğitimi bir yerleştirme kararından ibaret değil, BEP, destek eğitim odası ve uyarlanmış değerlendirmeyle birlikte anlam kazanan bir bütün. Raporu alın, RAM sürecini izleyin, BEP toplantısına hazırlıklı gidin ve yazılı olanı isteyin. Hakkınızı bilen bir veli, çocuğun okuldaki en güçlü desteğidir.

Yorum yapın