Engelli haklarının çoğu yüzde 40 engel oranıyla başlıyor: ücretsiz şehir içi toplu taşıma, TCDD trenlerinde ücretsiz seyahat, müzelere ücretsiz giriş, engelli aylığı, EKPSS ve vergi indirimi bu eşikte açılıyor. Oran yükseldikçe haklar genişliyor; yüzde 60’ta daha yüksek vergi indirimi, yüzde 80’de en yüksek indirim, yüzde 90’da ise şartsız ÖTV’siz araç hakkı geliyor.
“Raporum yüzde 46 çıktı, şimdi neler yapabilirim?” Bu soru, engelli raporu alan hemen herkesin ilk sorusu. Google’da “engelli hakları nelerdir” ve “yüzde 40 engelli hakları” aramalarının bu kadar yüksek olmasının sebebi de bu. Bu rehberde hakları tek tek oranlara göre sıraladık; kendi oranınıza bakıp hangi kapıların açık olduğunu birkaç dakikada görebilirsiniz.
- Yüzde 40: engelli kimlik kartı, ücretsiz şehir içi toplu taşıma, TCDD’de ücretsiz seyahat, engelli aylığı, EKPSS, 3. derece vergi indirimi.
- Yüzde 50 ve üzeri: raporda “tam bağımlı” ibaresi varsa evde bakım maaşı.
- Yüzde 60: 2. derece vergi indirimi ve daha kısa sürede engelli emekliliği.
- Yüzde 80: 1. derece vergi indirimi, ayda 12.000 TL matrah indirimi.
- Yüzde 90: özel tertibat şartı olmadan ÖTV’siz araç.
Engel oranına göre haklar tablosu
Aşağıdaki tablo, her eşikte eklenen başlıca hakları gösteriyor. Üst oranlar, alt oranların bütün haklarını da kapsar.
| Engel oranı | Eklenen başlıca haklar |
|---|---|
| Yüzde 40 ve üzeri | Engelli kimlik kartı, ücretsiz şehir içi toplu taşıma, TCDD’de ücretsiz seyahat, müze ve ören yerlerine ücretsiz giriş, engelli aylığı (gelir şartıyla), EKPSS, yüzde 3 istihdam kotası, 3. derece vergi indirimi, ortopedik engellilerde özel tertibatlı ÖTV’siz araç |
| Yüzde 50 ve üzeri | “Tam bağımlı” ibaresi varsa evde bakım maaşı, daha kısa engelli emekliliği |
| Yüzde 60 ve üzeri | 2. derece vergi indirimi, 15 yıl ve 3.960 günle engelli emekliliği (2015 sonrası sigortalılar) |
| Yüzde 70 ve üzeri | Daha yüksek tutarlı engelli aylığı |
| Yüzde 80 ve üzeri | 1. derece vergi indirimi |
| Yüzde 90 ve üzeri | Engel türüne bakılmaksızın ÖTV’siz araç, aracı başkasının kullanabilmesi |
Yüzde 40 engelli hakları
Yüzde 40, Türkiye’de “engelli” sayılmanın alt sınırı. Bu oranı gösteren bir sağlık kurulu raporunuz varsa engelli kimlik kartı alabilirsiniz ve haklarınızın büyük kısmı bu kartla kullanılıyor.
Ulaşım: Engelli kimlik kartı olan herkes şehir içi toplu taşımayı ücretsiz kullanabiliyor. TCDD’nin yüksek hızlı trenler dahil tüm koltuklu seferleri ücretsiz, şehirlerarası otobüslerde ise yüzde 30 indirim var. Hava yolunda Türk Hava Yolları iç hatlarda yüzde 20, dış hatlarda yüzde 25 indirim uyguluyor.
Sosyal ve kültürel haklar: Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı müze ve ören yerleri, milli parklar ve piknik alanları ücretsiz. İnternet servis sağlayıcıları yüzde 40 ve üzeri engellilere internet hizmetinde yüzde 25 indirim yapıyor.
Maddi haklar: Sosyal güvencesi olmayan ve hane içi kişi başı geliri 9.358,50 TL’nin altında kalan engelliler engelli aylığı alabiliyor; Temmuz 2026’dan itibaren tutar 5.793 TL. Çalışanlar ise ayda 3.000 TL engellilik indiriminden yararlanıyor. Ayrıntılar için engelli maaşı rehberimize bakın.
İş ve eğitim: EKPSS’ye girebilir, kamuda ve 50’den fazla çalışanı olan özel işyerlerinde yüzde 3’lük engelli kontenjanından yararlanabilirsiniz.
Yüzde 50 ve 60 engelli hakları
Yüzde 50’nin en önemli farkı, raporda “tam bağımlı” ibaresine kapı açması. Bu ibare ancak oran en az yüzde 50 ise ve kişi günlük işlerini yardımla bile tek başına yapamıyorsa yazılıyor. İbare varsa, ona bakan aile üyesi evde bakım maaşı alabiliyor; tutar Temmuz 2026’dan itibaren 15.775 TL.
Yüzde 60’ta iki önemli değişiklik var. Birincisi vergi: 2. derece engellilik indirimi ayda 7.000 TL’ye çıkıyor. İkincisi emeklilik: 2015 ve sonrasında sigortalı olanlar 15 yıl ve 3.960 prim günüyle, yaş şartı olmadan emekli olabiliyor. Emeklilik tablolarının tamamı engelli istihdamı ve emeklilik rehberimizde.
Yüzde 70, 80 ve 90 engelli hakları
Yüzde 70 ve üzerinde engelli aylığı daha yüksek ödeniyor; Temmuz 2026 itibarıyla yaklaşık 8.690 TL. Yüzde 80’de ise gelir vergisi indirimi en üst seviyeye, ayda 12.000 TL’ye çıkıyor.
Yüzde 90 en çok merak edilen eşik, çünkü ÖTV’siz araç hakkını şartsız hale getiriyor. Bu orandaki engelliler engel türüne bakılmaksızın, özel tertibat şartı olmadan araç alabiliyor ve aracı bir yakını kullanabiliyor. 2026’da alınabilecek modeller ve fiyatlar için engelli raporu ile alınabilecek araçlar yazımıza bakabilirsiniz.
Örneğin yüzde 94 tam bağımlı raporu olan bir çocuğun ailesi, aynı anda engelli yakını aylığı, evde bakım maaşı, ÖTV’siz araç, çalışan ebeveyn için engellilik indirimi ve refakatçili ücretsiz toplu taşıma haklarını birlikte kullanabilir. Her birinin şartları ayrı ayrı sağlanmalıdır.
Ağır engelli ve refakatçi hakları
Raporunda “ağır engelli” ibaresi bulunanların bir refakatçisi, engelliyle birlikte seyahat etmek şartıyla şehir içi toplu taşımadan ücretsiz yararlanabiliyor. Türk Hava Yolları’nda refakatçi indirimi için ise engelli yolcunun bakanlık sisteminde “refakatçi ihtiyacı mevcut” olarak kayıtlı olması gerekiyor.
Bu ibare raporunuzda yoksa ama günlük yaşamınızda sürekli yardıma ihtiyaç duyuyorsanız, rapor yenilemede bunu kurula mutlaka anlatın. Rapor süreci ve itiraz yolları engelli raporu rehberimizde.
Sıkça Sorulan Sorular
Yüzde 40 engelli hakları nelerdir?
Engelli kimlik kartı, ücretsiz şehir içi toplu taşıma, TCDD’de ücretsiz seyahat, müze ve ören yerlerine ücretsiz giriş, gelir şartıyla engelli aylığı, EKPSS, yüzde 3 istihdam kotası ve 3. derece vergi indirimi başlıca haklardır.
Yüzde 40 engelli raporu ne işe yarar?
Yüzde 40, resmi olarak engelli sayılmanın alt sınırıdır. Bu raporla engelli kimlik kartı alınır ve ulaşım, sosyal yardım, istihdam ve vergi haklarının çoğundan yararlanılır.
Yüzde 60 engelli hakları nelerdir?
Yüzde 40’ın bütün haklarına ek olarak ayda 7.000 TL 2. derece vergi indirimi ve daha kısa sürede engelli emekliliği hakkı gelir.
Yüzde 90 engelli hakları nelerdir?
Alt oranların tüm haklarına ek olarak engel türüne bakılmaksızın ÖTV’siz araç alma hakkı doğar ve aracı engelli kişinin yakını kullanabilir.
Engelli kimlik kartı nereden alınır?
Engelli kimlik kartı için engelli sağlık kurulu raporu ile Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne başvurulur.
Ağır engelli refakatçisi ücretsiz seyahat edebilir mi?
Evet. Raporunda ağır engelli ibaresi olan kişinin bir refakatçisi, engelliyle birlikte seyahat etmek şartıyla şehir içi toplu taşımadan ücretsiz yararlanır.
Sonuç
Engelli hakları nelerdir sorusunun cevabı, raporunuzdaki tek bir sayıya bağlı. Yüzde 40 ile ulaşım, sosyal yardım ve istihdam hakları açılıyor; yüzde 60, 80 ve 90 eşiklerinde vergi ve araç hakları genişliyor. Raporunuzu alır almaz engelli kimlik kartınızı çıkarın, sonra bu tablodan oranınıza karşılık gelen hakları sırayla kullanmaya başlayın.
İndirimlerin tam listesi için engelli indirimleri 2026 yazımıza göz atabilirsiniz.
Kaynaklar: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Engelli kimlik kartının sağladığı haklar, CNN Türk: Engelsiz ulaşımda yeni dönem.