Özel tertibatlı araç ibaresi, engel oranı %90’ın altında olan ve aracı kendisi kullanacak kişilerin ÖTV istisnasından yararlanıp yararlanamayacağını belirleyen cümle. 20 Şubat 2019’dan sonra düzenlenen raporlarda bu hak için raporda tam olarak “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” yazması gerekiyor. “Özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur” yazıyorsa, oran ne olursa olsun bu yoldan ÖTV’siz araç alınamıyor.
Raporu eline alan herkesin takıldığı yer aynı: Bir kelimelik fark yüz binlerce liralık bir hakkı değiştiriyor. Aşağıda her ibarenin ne anlama geldiğini, hangi durumda neyin yazılması gerektiğini ve hatalı bir ibareyle ne yapabileceğinizi anlattık.
- “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir”: %90 altı oranda ÖTV istisnasının şartı.
- “Özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur”: bu yoldan istisna yok.
- “Kullanabilir”, “otomatik vitesli araç kullanabilir” gibi ifadeler raporda yer almamalı; bunlarla işlem yapılmıyor.
- %90 ve üzeri raporda ibare aranmıyor; araç başkası tarafından da kullanılabiliyor.
Özel tertibatlı araç ibaresi ne demek?
Burada “hareket ettirici aksam” aracı hareket ettiren kumandalar anlamına geliyor: gaz, fren, debriyaj pedalı ve vites kolu. Kurul, sizin bu kumandaları manuel vitesli standart bir araçta değişiklik yapılmadan kullanıp kullanamayacağınıza bakıyor ve raporun açıklama kısmına iki ibareden birini yazıyor:
| Raporda yazan | Anlamı | ÖTV istisnası (%90 altı) |
|---|---|---|
| Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir | Gaz, fren, debriyaj veya vitese engelinize uygun düzenek yapılmadan araç kullanamazsınız | Var |
| Özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur | Standart araç kullanabilirsiniz | Yok |
| Özel tertibatlı araç kullanabilir / otomatik vitesli araç kullanabilir | Bir zorunluluk değil, tercih bildiriyor | İşlem yapılmıyor |
Son satırdaki ifadeler, kurallara göre raporda hiç yer almaması gereken türden. Bu tür ibare taşıyan bir raporla vergi dairesi ya da bayi işlem yapmıyor.
Tertibat olarak ne kabul ediliyor?
Yapılan düzeneğin engelinize uygun olması ve araca sabitlenmiş olması gerekiyor. Örneğin sol kolunda engeli olan birinin manuel vites kolunu direksiyona taşıtması ya da sağ bacağında engeli olan birinin gaz pedalını sola aldırması tertibat sayılıyor. Buna karşılık sinyal, silecek, korna ya da kontağın yerinin değiştirilmesi hareket ettirici aksam tertibatı sayılmıyor.
Sık yapılan bir yanlış: “Otomatik vitesli araç aldım, tertibata gerek kalmadı.” Aracın otomatik vitesli olması, engelinize uygun tertibat yaptırma şartını ortadan kaldırmıyor. Raporunuzdaki engel ne gerektiriyorsa, otomatik araçta da o düzenek yapılmalı. Hangi tertibatın gerektiğine karar verilirken ehliyetinizdeki özel tertibat kodlarına da bakılıyor; bu kodları engelli ehliyet kodları yazımızda anlattık.
%90 ve üzeri raporda ibare gerekir mi?
Gerekmiyor. Engel oranı %90 ve üzerinde olanlar için aracın tertibatlı olması ya da engelli tarafından bizzat kullanılması şartı yok. Bu durumda aracı kimlerin kullanabileceğini engelli aracını kimler kullanabilir rehberimizde bulabilirsiniz.
Bir de üçüncü yol var: Raporunda ortopedik engeli %40 ve üzeri olup bu engel nedeniyle sürücü belgesi alamayacağı belirtilen kişiler de ÖTV istisnasından yararlanabiliyor; bu durumda tertibat ve bizzat kullanma şartı aranmıyor. Her üç yolda da istisna on yılda bir kullanılabiliyor; ayrıntılar için 10 yıl kuralı yazımıza bakın.
Raporda yanlış ibare varsa ne yapmalı?
Örneğin sağ bacağında ciddi kuvvet kaybı olan ve fren pedalına basmakta zorlanan bir kişi düşünün. Rapor çıkıyor, oran %58, ama açıklamada “özel tertibatlı araç kullanabilir” yazıyor. Bu raporla bayiye gittiğinde işlem yapılamayacağını öğreniyor.
Böyle bir durumda raporu düzenleyen hastaneye dilekçe ile başvurup açıklamanın kurallara uygun iki ibareden birine göre düzeltilmesini isteyebilirsiniz. Kişisel başvuruda rapor size tebliğ edildikten sonra 30 gün içinde itiraz hakkınız da var. Heyete girerken ortopedi ya da fizik tedavi muayenesinde pedal ve vites kullanımındaki zorluğu somut olarak anlatmak, doğru ibarenin yazılmasına yardım ediyor.
2027 için uygulanacak araç fiyat sınırını 2027 ÖTV indirimli engelli araç limiti yazımızda inceledik.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel tertibatlı araç kullanması gerekir ne demek?
Gaz, fren, debriyaj veya vites koluna engelinize uygun bir düzenek yapılmadan araç kullanamayacağınız anlamına gelir. %90 altı oranda ÖTV istisnası için bu ibare şarttır.
Özel tertibatlı araç kullanmaya ihtiyacı yoktur ne demek?
Standart araç kullanabileceğiniz anlamına gelir. Oranınız %90’ın altındaysa bu ibareyle tertibat yoluyla ÖTV istisnası alınamaz.
Özel tertibatlı araç kullanabilir ibaresi geçerli mi?
Hayır. Bu tür tercih bildiren ifadeler raporda yer almamalı ve bunlarla ÖTV işlemi yapılmıyor. Raporun düzeltilmesini isteyebilirsiniz.
Otomatik vitesli araç tertibat sayılır mı?
Tek başına sayılmaz. Otomatik araçta da engelinize uygun sabit bir düzenek yapılması gerekir.
%90 raporda ibare aranır mı?
Aranmaz. %90 ve üzeri raporla tertibat ve bizzat kullanma şartı olmadan ÖTV istisnasından yararlanılır.
Raporda yanlış ibare varsa ne yapmalıyım?
Raporu düzenleyen hastaneye dilekçeyle başvurup düzeltme isteyin. Kişisel başvuruda tebliğden itibaren 30 gün içinde itiraz edebilirsiniz.
Sonuç
Özel tertibatlı araç ibaresi, %90’ın altındaki raporlarda ÖTV hakkının anahtarı. Raporunuzu aldığınızda önce açıklama kısmına bakın: “gerekir” yazıyorsa yol açık, “ihtiyaç yoktur” ya da “kullanabilir” yazıyorsa bu yoldan istisna yok. Hatalı bir ibare görürseniz süre geçmeden hastaneye başvurun.