Engelli emlak vergisi muafiyeti, Türkiye sınırları içinde brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskeni bulunan engellilere tanınan bir haktır. Kanundaki adı indirimli bina vergisi oranıdır ve bu oran sıfır olarak uygulanır. Engellilerde gelir şartı aranmaz. Yani çalışıyor, maaş alıyor ya da kira geliri elde ediyor olmanız bu haktan yararlanmanıza engel değildir. Muafiyet kendiliğinden uygulanmaz, konutun bağlı olduğu belediyeye başvurmak gerekir.
Bu hak, engelli bireylerin en az kullandığı haklardan biri. Nedeni basit: belediye size sormaz, siz de bilmiyorsanız her yıl ödemeye devam edersiniz. Tutar yıllık olarak çok yüksek görünmeyebilir, ama on yılda toplandığında azımsanmayacak bir paradır. Üstelik başvuru bir kez yapılır ve durumunuz değişmediği sürece devam eder.
- Konut tek olmalı ve brüt alanı 200 metrekareyi geçmemelidir.
- Engellilerde gelir şartı yoktur. Çalışmak ya da gelir elde etmek hakkı ortadan kaldırmaz.
- Konutun tapuda engelli kişinin kendi adına kayıtlı olması gerekir.
- Konutta bizzat oturma şartı yoktur. Evi kiraya verip başka yerde oturan da yararlanır.
- Yazlık gibi belirli dönemlerde kullanılan konutlar kapsam dışıdır.
Kimler yararlanabilir?
Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. maddesi, sıfır oranlı bina vergisinden yararlanacak grupları sayar: hiçbir geliri olmayanlar, geliri yalnızca sosyal güvenlik kurumlarından aldığı aylıktan ibaret olan emekliler, gaziler, şehitlerin dul ve yetimleri ve engelliler. Bu grupların her biri için koşullar farklıdır.
Engelliler açısından en önemli fark gelir şartının bulunmamasıdır. Emekli bir kişi başka bir geliri varsa bu haktan yararlanamaz. Engelli bir kişi ise ücretli çalışsa, ticaret yapsa ya da kira geliri elde etse bile yararlanır.
Şartlar tek tek
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Tek mesken | Türkiye sınırları içinde yalnızca bir konuta sahip olunmalı. İkinci bir konutta küçük bir hisse bile bu şartı bozar. |
| Yüzölçümü | Konutun brüt alanı 200 metrekareyi geçmemeli. 201 metrekarelik konutta muafiyetin hiçbir bölümünden yararlanılamaz. |
| Mülkiyet | Konut engelli kişinin kendi adına kayıtlı olmalı ya da engelli kişi konutun intifa hakkına sahip olmalı. |
| Konutun niteliği | Sürekli oturmaya ayrılmış bir mesken olmalı. Yazlık, yayla evi gibi belirli zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan konutlar kapsam dışıdır. |
| Engellilik | Engelli kimlik kartı ya da sağlık kurulu raporuyla belgelenmeli. |
En çok sorulan durumlar
Çalışıyorum, yararlanabilir miyim?
Evet. Engellilerin bir işte çalışması ya da herhangi bir şekilde gelir elde etmesi, tek meskenleri için sıfır oranlı bina vergisinden yararlanmalarına engel değildir.
Evim var ama başka yerde kirada oturuyorum
Yararlanabilirsiniz. Kanun engelliler için konutta bizzat oturma şartı aramaz. Tek evini kiraya verip kendisi başka bir evde kiracı olarak oturan engelli de, diğer koşulları taşıyorsa emlak vergisi ödemez.
Evin yanında dükkanım ya da tarlam var
İşyeri, arsa ya da araziye sahip olmak tek meskeniniz için bu haktan yararlanmanızı engellemez. Ancak muafiyet yalnızca meskeni kapsar. Dükkanın, arsanın ve tarlanın vergisi ödenmeye devam eder.
Ev hisseli
Tek meskende hisse sahibi olan engelli, kendi hissesine düşen vergi için bu haktan yararlanır. Diğer hissedarlar kendi durumlarına göre değerlendirilir. Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: miras yoluyla başka bir konutta da hisseniz varsa artık tek meskeniniz yok sayılır ve hak düşer.
Ev eşimin ya da babamın üzerine, engelli olan benim
Bu durumda yararlanılamaz. Emlak vergisinin mükellefi konutun sahibidir ve hak sahibine tanınmıştır. Evin sahibi engelli değilse, eşinin ya da çocuğunun engelli olması muafiyet sağlamaz. Engelli çocuğu olan ailelerin en sık yaşadığı hayal kırıklığı budur.
Evim 200 metrekareden büyük
Brüt alanı 200 metrekareyi aşan konutlarda muafiyetin tamamı kaybedilir. Kısmi uygulama yoktur. Brüt alan, tapudaki ya da belediye kayıtlarındaki dış duvarlar dahil alandır. Sınırda bir konutunuz varsa belediyedeki kaydı kontrol edin.
Başvuru nasıl yapılır?
- Konutun bulunduğu ilçe belediyesinin emlak servisine gidin.
- “Tek Meskeni Olan Engellilere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu”nu doldurup imzalayın. Form belediyede bulunur.
- Engelli kimlik kartınızı ibraz edip fotokopisini forma ekleyin. Kartınız varsa ayrıca sağlık kurulu raporu istenmez.
- Kartınız yoksa sağlık kurulu raporunun aslını ya da onaylı örneğini götürün.
- Belediye kaydınızı günceller ve izleyen dönemden itibaren vergi tahakkuk ettirilmez.
Engelli kimlik kartınız yoksa önce onu çıkarmak işinizi kolaylaştırır, süreci engelli kimlik kartı nasıl alınır yazımızda anlattık. Bazı belediyeler başvuruyu e-belediye sistemi üzerinden de alıyor, gitmeden önce belediyenin sitesine bakın.
Geçmiş yıllarda ödediklerim iade edilir mi?
Şartları taşıdığınız halde bilmeden ödediğiniz vergiler için belediyeye düzeltme ve iade dilekçesi verebilirsiniz. Vergi hukukunda düzeltme talepleri için beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Dilekçenizde hangi yıllar için iade istediğinizi, o yıllarda da şartları taşıdığınızı ve rapor tarihinizi belirtin.
Açıkçası belediyelerin bu taleplere yaklaşımı birbirinden farklı. Bazıları sorunsuz iade ediyor, bazıları başvuru tarihinden öncesi için işlem yapmıyor. Talebiniz reddedilirse vergi mahkemesine başvuru yolu açıktır. Dilekçenizi yazılı verin ve kayıt numarasını alın.
Durum değişirse
İkinci bir konut satın alırsanız, size miras yoluyla konut ya da konut hissesi kalırsa, süreli raporunuzun süresi dolarsa ya da konutu işyerine çevirirseniz şartlar ortadan kalkar. Bu durumu belediyeye bildirmeniz gerekir. Bildirmeden yararlanmaya devam edilirse vergi cezalı olarak geri istenir.
Süreli raporu olanlar için rapor yenilendiğinde belediyeye yeni belgeyi götürmek gerekir. İki rapor türü arasındaki farkı süreli ve sürekli engelli raporu yazımızda bulabilirsiniz.
Karıştırılan diğer ödemeler
- Çevre temizlik vergisi: Emlak vergisinden ayrıdır ve konutlarda su faturasıyla birlikte tahsil edilir. Bu muafiyetin kapsamında değildir.
- Tapu harcı: Ev alırken ödenen harçta engellilere özel bir istisna yoktur.
- Su ve doğal gaz indirimi: Belediye meclisi kararlarına bağlı ayrı bir haktır, ayrıntısı engelli su ve doğal gaz indirimi yazımızda.
Örneğin yüzde 45 raporu olan ve bir bankada çalışan bir kadını düşünün. 110 metrekarelik dairesi kendi adına kayıtlı ve başka konutu yok. Maaşı olduğu için bu haktan yararlanamayacağını sanıyor ve yedi yıldır vergi ödüyor. Bir arkadaşının uyarısıyla belediyeye gidip formu dolduruyor. O yıldan itibaren vergi çıkmıyor, geçmiş beş yıl için de iade dilekçesi veriyor.
Engelli bireylerin yararlanabileceği diğer vergi düzenlemelerini engelli vergi hakları rehberinde, ev sahibi olmak isteyenler için kontenjanlı konut başvurusunu TOKİ engelli konut başvurusu yazımızda bulabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelliler emlak vergisi öder mi?
Brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskeni kendi adına kayıtlı olan engelliler, belediyeye başvurmaları halinde bu konut için emlak vergisi ödemez. Şartları taşımayanlar ve başvurmayanlar vergiyi öder.
Engelli emlak vergisi muafiyeti için gelir şartı var mı?
Hayır. Engellilerde gelir şartı aranmaz. Çalışmak, maaş almak ya da kira geliri elde etmek bu haktan yararlanmaya engel değildir.
Engelli emlak vergisi muafiyeti için nereye başvurulur?
Konutun bulunduğu ilçe belediyesinin emlak servisine başvurulur. Tek meskeni olan engellilere ait form doldurulur ve engelli kimlik kartı ya da sağlık kurulu raporu ibraz edilir.
İki evi olan engelli emlak vergisinden muaf olur mu?
Hayır. Muafiyet yalnızca tek meskeni olanlar içindir. İkinci bir konuta ya da başka bir konutta hisseye sahip olanlar yararlanamaz.
Engelli çocuğu olan aile emlak vergisinden muaf mı?
Hayır. Muafiyet konutun sahibi olan engelli kişiye tanınır. Konut anne ya da babanın adına kayıtlıysa çocuğun engelli olması muafiyet sağlamaz.
Evini kiraya veren engelli emlak vergisi öder mi?
Tek meskenini kiraya verip başka bir yerde oturan engelli, diğer şartları taşıyorsa sıfır oranlı bina vergisinden yararlanmaya devam eder.
Yazlık için engelli emlak vergisi muafiyeti var mı?
Hayır. Belirli zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan yazlık ve benzeri konutlar muafiyet kapsamında değildir.
Kısaca
Tek eviniz varsa, brüt alanı 200 metrekareyi geçmiyorsa ve tapuda sizin adınıza kayıtlıysa emlak vergisi ödemek zorunda değilsiniz. Çalışıyor olmanız ya da evde oturmuyor olmanız sonucu değiştirmez. Engelli kimlik kartınızı alıp belediyenin emlak servisine gidin ve formu doldurun.