Engelli ehliyet kodları, sürücü belgesinin arka yüzünde yer alan ve sürücünün hangi şartla araç kullanabileceğini gösteren numaralardır. En çok sorulanlar şöyle: 10.02, sağlık nedeniyle yalnızca otomatik vitesli araç kullanılabileceğini; 78 ve 104, ehliyet sınavının otomatik vitesle verildiğini gösterir. “1. grup sürücü olur” ise sağlık raporunun otomobil ve motosiklet sınıfları için olumlu olduğu anlamına gelir.
Ehliyetinizi ya da sürücü sağlık raporunuzu elinize aldığınızda gördüğünüz kodlar ilk bakışta karışık görünebilir. Ama her kodun karşılığı resmi bir tabloda tanımlı ve bu kodlar, trafikte durdurulduğunuzda ya da ÖTV’siz araç başvurusunda doğrudan önem taşıyor. Aşağıda en sık karşılaşılan kodları sade bir dille anlattık.
- 10.02: Sağlık durumu nedeniyle yalnızca otomatik vitesli araç kullanabilir (tıbbi kısıtlama).
- 78 ve 104: Sınav otomatik vitesli araçla yapıldığı için yalnızca otomatik vitesli araç kullanabilir (idari kısıtlama).
- 1. grup: M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F sınıfları; 2. grup: C, D ve G sınıfları.
- Özel tertibat kodlarını tabip ve makine mühendisinden oluşan komisyon belirliyor.
10.02 ehliyet kodu ne demek?
10.02, sürücü adayları ve sürücülerin sağlık şartlarını değerlendiren komisyonun kullandığı bir koddur ve “otomatik vites” anlamına gelir. Yani bu kod, kişinin sağlık durumu nedeniyle yalnızca otomatik vitesli araç kullanabileceğini gösterir.
Bu kod tıbbi bir kısıtlamadır. Kişi sonradan manuel vitesli araçla sınava girse bile, sağlık durumu değişmediği sürece kod kalkmaz. Kodu kaldırmak için yeniden sağlık değerlendirmesi gerekir.
Aynı gruptaki diğer kodlar da benzer şekilde araçtaki uyarlamaları anlatır:
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| 10 | Modifiye vites |
| 10.02 | Otomatik vites |
| 10.04 | Uyarlanmış vites kolu |
| 15 | Modifiye edilmiş debriyaj |
78 ve 104 kodu ne demek? 10.02’den farkı
78, Avrupa Birliği sürücü belgesi standardında “yalnızca otomatik vitesli araçlarla sınırlı” anlamına gelir. Bu kod sağlık nedeniyle değil, sınavın otomatik vitesli araçla verilmesi nedeniyle konur. Türkiye’nin kod tablosunda bu durum için 104 kodu tanımlı: Sürücü kursunda otomatik vitesli araçla eğitime ve sınava katılarak belge alanlar yalnızca otomatik vitesli araç kullanabilir.
Fark şu: 78 ve 104 idari bir kısıtlamadır, manuel vitesli araçla yeniden sınava girerek kaldırılabilir. 10.02 ise tıbbi bir kısıtlamadır, sınavla kalkmaz. Engelli sürücülerde genellikle 10.02 ile birlikte araçtaki diğer uyarlamaların kodları da bulunur.
“1. grup sürücü olur” ne demek?
Sürücü sağlık raporlarında sürücü belgesi sınıfları iki gruba ayrılıyor:
| Grup | Sınıflar | Hangi araçlar? |
|---|---|---|
| 1. grup | M, A1, A2, A, B1, B, BE, F | Motorlu bisiklet, motosiklet, otomobil, traktör |
| 2. grup | C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE, G | Kamyon, otobüs, iş makinesi |
“1. grup sürücü olur” ifadesi, sağlık raporunun otomobil ve motosiklet gibi 1. grup sınıflar için olumlu olduğu anlamına gelir. Bu raporla kamyon ya da otobüs ehliyeti alınamaz; onlar için 2. grup sürücü olur raporu gerekir ve şartları daha sıkıdır. Örneğin işitmede 1. grup için en az bir kulakta 35 dB ya da daha iyi ortalama yeterli kabul ediliyor; işitme cihazıyla bu şartı sağlayanların raporuna cihaz kullanma kodu yazılıyor.
Sağlık raporunda görülen diğer sık kodlar
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| 01.06 | Gözlük veya kontakt lens kullanmalı |
| 65 | Kendi sınıfında belgesi olan birinin refakatinde araç kullanabilir |
| 66 | Römorklu araç kullanamaz |
| 67 | Otoyollarda araç kullanamaz |
| 68 | 0,20 promil üzerinde alkollü araç kullanamaz |
Bu kodlara uymamak, sürücü belgesindeki şartlara aykırı araç kullanmak anlamına gelir. Örneğin 10.02 kodu olan bir sürücünün manuel vitesli bir araçla trafiğe çıkması, belgesinin kapsamı dışında araç kullanmak sayılır.
Engelli ehliyeti nasıl alınır, normal ehliyet nasıl çevrilir?
- Sağlık raporu alın. Ortopedik ya da başka bir engel nedeniyle araçta uyarlama gerekiyorsa, tabip ve makine mühendisinden oluşan komisyon hangi özel tertibat koduyla hangi sınıf belgeyi alabileceğinizi rapora yazar.
- Kursa kaydolun ya da yenileme başvurusu yapın. Yeni ehliyet alacaksanız uyarlanmış araçla eğitim ve sınava girersiniz.
- Nüfus müdürlüğünden randevu alın. e-Devlet’ten randevu alıp kimlik, fotoğraf, sağlık raporu ve harç dekontuyla başvurursunuz.
- Kodlu belgenizi teslim alın. Yeni belgede rapordaki kodlar işlenmiş olur.
Örneğin yıllardır manuel vitesli araç kullanan bir sürücü, geçirdiği bir kaza sonrası sol bacağında kalıcı kısıtlılık yaşıyor. Komisyon raporuna 10.02 ve gerekli diğer uyarlama kodları yazılıyor, sürücü nüfus müdürlüğünden yeni belgesini alıyor. Bu belge aynı zamanda ÖTV’siz özel tertibatlı araç başvurusunda da işine yarıyor; ayrıntılar 2027 ÖTV indirimli engelli araç limiti yazımızda.
Raporunuzdaki araç ibaresinin ÖTV hakkını nasıl etkilediğini özel tertibatlı araç ibaresi yazımızda anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
10.02 ehliyet kodu ne anlama gelir?
10.02, sağlık durumu nedeniyle yalnızca otomatik vitesli araç kullanılabileceğini gösteren tıbbi bir koddur. Manuel vitesle sınava girmek bu kodu kaldırmaz.
78 ehliyet kodu nedir?
78, Avrupa Birliği standardında ehliyet sınavının otomatik vitesli araçla verildiğini ve sürücünün yalnızca otomatik vitesli araç kullanabileceğini gösterir. Türkiye’nin kod tablosunda bu durum için 104 kodu kullanılır.
1. grup sürücü olur ne demek?
Sağlık raporunun M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F sınıfları için olumlu olduğu anlamına gelir. Kamyon, otobüs ve iş makinesi sınıfları için 2. grup sürücü olur raporu gerekir.
Normal ehliyet engelli ehliyetine nasıl çevrilir?
Yetkili bir sağlık kuruluşundan özel tertibat kodlarını içeren sürücü sağlık raporu alınır, ardından e-Devlet’ten nüfus müdürlüğü randevusu alınarak rapor, kimlik, fotoğraf ve harç dekontuyla başvuru yapılır.
10.02 kodu olan sürücü manuel araç kullanırsa ne olur?
Sürücü belgesindeki şartlara aykırı araç kullanmış sayılır. Bu durum trafik denetiminde sorun yaratır ve kaza halinde sigorta süreçlerini de etkileyebilir.
Özel tertibat kodlarını kim belirler?
Tabip ve makine mühendisinden oluşan komisyon, sürücünün hangi özel tertibat koduyla hangi sınıf belgeyi alabileceğini sağlık raporuna yazar.
Sonuç
Engelli ehliyet kodlarını bilmek hem trafikte hem resmi işlemlerde işinizi kolaylaştırıyor. 10.02 tıbbi bir otomatik vites kısıtlaması, 78 ve 104 ise sınavdan gelen idari bir kısıtlama. “1. grup sürücü olur” yazan bir raporla otomobil ve motosiklet sınıflarına başvurabilirsiniz. Belgenizdeki kodlar araç başvurularında da istendiği için, ehliyet ve rapor bilgilerinizin güncel olduğundan emin olun.