Tekerlekli sandalye ölçüsü iki taraftan alınır: kullanıcının bedeninden ve yaşadığı evden. Kullanıcı için en önemli ölçüler oturma genişliği (kalçanın en geniş yeri artı her iki yana 1-2 cm), oturma derinliği (kalçanın arkasından diz arkasına, eksi 3-5 cm) ve sırt yüksekliği. Ev için ise en dar kapının net açıklığı, koridor genişliği ve asansör kabini. Sandalyenin toplam genişliği, en dar kapınızdan en az 5-8 cm dar olmalı ki elleriniz ve tekerlekler kasaya sürtmeden geçebilsin.
Bu ölçüler atlandığında sorunlar hemen başlıyor. Banyo kapısından geçmeyen bir sandalye yüzünden kullanıcı her seferinde kapı ağzında transfer yapmak zorunda kalıyor, ya da fazla geniş bir oturak yüzünden gün içinde sürekli yana kayıyor. Bu yazıda bir metreyle evde yapabileceğiniz ölçüm adımlarını, sandalyenin katlanmış ölçüsünü ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.
- Oturma genişliği: kalça genişliği artı toplam 2-4 cm. Fazla geniş oturak duruşu bozar.
- Oturma derinliği: diz arkasında 3-5 cm boşluk kalmalı.
- Evdeki en dar kapıyı ölçün; sandalye genişliği bundan en az 5-8 cm dar olmalı.
- Bagaja koyacaksanız katlanmış genişlik, yükseklik ve ağırlığı ayrıca kontrol edin.
Tekerlekli sandalye ölçüsü: Kullanıcının bedeni
Ölçümü kullanıcı düz ve sert bir sandalyede, ayakları yere basarak otururken yapın. Kalın montu ya da kışlık kıyafeti varsa, gün içinde en çok giydiği kıyafeti düşünerek pay bırakın.
1. Oturma genişliği
Kalçanın ya da uyluğun en geniş yerini ölçün. Buna her iki yana 1-2 cm ekleyin. Örneğin 40 cm ölçtüyseniz 42-44 cm oturma genişliği uygundur. Fazla geniş bir oturak, kullanıcının yana kaymasına, tekerleklere uzanırken omuzlarını zorlamasına ve sandalyenin gereksiz yere geniş olmasına neden olur.
2. Oturma derinliği
Kalçanın en arkasından diz arkasına kadar ölçün, sonra 3-5 cm çıkarın. Diz arkasında bu boşluk kalmazsa dolaşım bozulabilir ve kullanıcı öne kayar. Çok kısa bir oturak ise uyluğu yeterince desteklemez ve basıncı küçük bir alana toplar.
3. Sırt yüksekliği
Oturak yüzeyinden kürek kemiğinin alt ucuna kadar ölçün. Aktif ve gövde kontrolü iyi kullanıcılar daha alçak sırtlığı tercih eder çünkü kolları serbest kalır. Gövde kontrolü zayıf kullanıcılar ise daha yüksek bir sırt desteğine ihtiyaç duyar.
4. Oturak yüksekliği ve ayaklık
Diz arkasından topuğa kadar ölçün. Ayaklık, ayağı yere 5 cm kala desteklemeli. Kullanıcı sandalyeyi ayaklarıyla itecekse (yarı-hemiplejik kullanımda olduğu gibi) daha alçak oturaklı bir model gerekir.
5. Kilo
Her sandalyenin bir taşıma kapasitesi var. Kullanıcının kilosuna en az yüzde 20 pay ekleyin; bu, sandalyenin daha uzun ömürlü olmasını sağlar.
Katlanmış ölçü ve bagaj
Sandalyeyi arabayla taşıyacaksanız açık ölçüler kadar katlanmış ölçüler de önemli. Katlanmış genişlik, katlanmış yükseklik ve ağırlığa bakın. Arabanızın bagaj kapağının en dar yerini ve bagaj derinliğini ölçün; bagaj eşiğinin yüksek olması kaldırmayı zorlaştırabilir.
Evde dar kapılarınız ve küçük bir bagajınız varsa, Tekerlekli Sandalye Dükkanı’ndaki katlanabilir tekerlekli sandalye modellerinde açık ve katlanmış ölçülerin ayrı ayrı verildiğini göreceksiniz; kendi kapı ve bagaj ölçünüzle kıyaslayarak seçmek en güvenli yol. Hafif alüminyum gövdeli modeller, sık taşınacak sandalyelerde refakatçinin belini korur.
Evin ölçüsü: Kapılar, koridorlar, asansör
Evdeki tüm kapıları değil, en dar olanı bulun. Genellikle banyo ya da tuvalet kapısıdır. Kapıyı tamamen açın ve kasadan kasaya değil, kapı kanadının iç yüzünden karşı kasaya kadar net açıklığı ölçün. Yeni binalar için erişilebilirlik kuralları iç kapılarda en az 90 cm net genişlik istiyor ama eski binalarda 70 cm ve altı kapılar çok yaygın.
- Net kapı açıklığı: Sandalyenin toplam genişliğinden en az 5-8 cm fazla olmalı.
- Koridor genişliği: Kapıdan koridora dönüşlerde 90 derecelik bir dönüş için daha fazla alan gerekir.
- Asansör kabini: Genişlik, derinlik ve kapı açıklığını ayrı ayrı ölçün.
- Eşikler: 1-2 cm’den yüksek eşikler hem itmeyi zorlaştırır hem de devrilme riski yaratır.
Örneğin Bursa’da 1990’lardan kalma bir dairede oturan bir aile düşünelim. Banyo kapısının net açıklığı 68 cm. Standart 46 cm oturaklı bir sandalyenin toplam genişliği 62-64 cm civarında olur; kapıdan zor geçer, elleri kasaya çarpar. Aile 42 cm oturaklı bir model seçerse toplam genişlik 58-60 cm’ye iner ve kapıdan rahatça geçer. Bu 4 cm’lik fark günde onlarca kez yaşanan bir zorluğu ortadan kaldırıyor.
Arka tekerlek büyüklüğü ve kullanım şekli
Kullanıcı sandalyeyi kendisi itecekse büyük (genellikle 22-24 inç) arka tekerlekli, el çemberli bir model gerekir. Her zaman bir refakatçi itecekse küçük arka tekerlekli refakatçi tipi modeller daha dar ve hafiftir, ama kullanıcı kendi başına hareket edemez.
Bunu karar vermeden önce dürüstçe düşünün. Kullanıcı bugün itemese bile fizik tedaviyle kollarını güçlendirebilecekse, büyük tekerlekli bir model bağımsızlığına katkı sağlar.
Sık yapılan hatalar
- “Büyük olsun, rahat eder” diye fazla geniş oturak seçmek.
- Kapı ölçüsünü kasadan kasaya almak; net açıklık daha dardır.
- Kış kıyafetini hesaba katmamak.
- Sadece açık ölçüye bakıp katlanmış ölçüyü ve ağırlığı unutmak.
- Taşıma kapasitesine sınırda bir model seçmek.
Sandalye seçiminde SGK ve ücretsiz temin yollarını merak ediyorsanız ücretsiz tekerlekli sandalye nasıl alınır yazımıza bakabilirsiniz. Raporunuzda sandalye tipinin ve ölçüsünün doğru yazılması da bu süreçte önemli.
Sıkça Sorulan Sorular
Tekerlekli sandalye oturma genişliği nasıl ölçülür?
Kalça ya da uyluğun en geniş yerini ölçüp her iki yana 1-2 cm ekleyin. 40 cm ölçtüyseniz 42-44 cm oturak uygundur.
Standart tekerlekli sandalye kaç cm genişlikte?
Oturma genişliğine göre değişir; 46 cm oturaklı bir sandalyenin toplam genişliği genellikle 62-66 cm civarındadır. Kesin ölçüyü ürünün teknik tablosundan kontrol edin.
Kapı genişliği ne kadar olmalı?
Net kapı açıklığı sandalyenin toplam genişliğinden en az 5-8 cm fazla olmalı. Yeni binalarda iç kapılar için en az 90 cm net genişlik öneriliyor.
Oturma derinliği yanlış seçilirse ne olur?
Çok derin oturak diz arkasına baskı yapar ve kullanıcıyı öne kaydırır. Çok kısa oturak ise uyluğu desteklemez ve basıncı artırır.
Katlanmış ölçüye neden bakmalıyım?
Sandalyeyi arabayla taşıyacaksanız katlanmış genişlik, yükseklik ve ağırlık bagaja sığıp sığmayacağını ve kaldırmanın ne kadar zor olacağını belirler.
Ölçüyü kim almalı?
Evde bir metreyle kendiniz alabilirsiniz. Özel oturma ihtiyacı olan kullanıcılarda fizyoterapist ya da ortez-protez uzmanının desteği faydalı olur.
Sonuç
Doğru tekerlekli sandalye ölçüsü, kullanıcının bedeni ile yaşadığı evin buluştuğu noktada. Önce oturma genişliği, derinlik ve sırt yüksekliğini ölçün, sonra evinizdeki en dar kapıyı ve bagajınızı. Bu ölçülerle sandalye seçtiğinizde, kapı ağzında transfer yapmak ya da gün boyu yana kaymak gibi küçük ama yıpratıcı sorunlarla uğraşmazsınız.