Engelli scooter mı akülü sandalye mi sorusunun cevabı, kullanıcının gövde dengesine ve aracı nerede kullanacağına bağlı. Engelli scooter, oturur pozisyonda dik durabilen, iki eliyle gidonu tutabilen ve aracı çoğunlukla dışarıda, uzun mesafede kullanacak kişiler için uygun. Akülü tekerlekli sandalye ise ev içinde de kullanılacaksa, gövde desteği gerekiyorsa ya da kişi tek eliyle joystick kullanabiliyorsa daha doğru seçim. Kısacası scooter “dışarı çıkma aracı”, akülü sandalye ise “her yerde yaşam aracı”.
Bu karar genellikle yanlış sebeple veriliyor: fiyat ya da görünüş. Scooter daha “araç gibi” durduğu için bazı kullanıcılara cazip geliyor, ama evin içinde dönemeyen bir scooter kısa sürede kapı önünde bekleyen bir eşyaya dönüşebiliyor. Bu yazıda iki aracı yan yana koyuyoruz ve kime hangisinin uyduğunu somut örneklerle anlatıyoruz.
- Scooter için dik oturabilmek ve iki elle gidon tutabilmek şart.
- Ev içinde dar koridor ve kapılar varsa akülü sandalye çok daha kullanışlı.
- Uzun mesafe ve açık hava kullanımında scooter genellikle daha konforlu ve menzili daha uzun.
- Gövde desteği, tilt ya da özel oturma gerekiyorsa tek seçenek akülü sandalye.
Engelli scooter nedir, kimler için yapılmıştır?
Engelli scooter, üç ya da dört tekerlekli, gidonla yönlendirilen, koltuğu genellikle dönebilen bir hareket aracı. Kullanıcı yürüyebiliyor ama uzun mesafede yoruluyorsa, nefes darlığı ya da eklem ağrısı nedeniyle 200-300 metreden fazla yürüyemiyorsa scooter çok iyi bir çözüm. Yaşlılar, KOAH ve kalp yetmezliği gibi efor kısıtlılığı olanlar, diz ve kalça problemleri yaşayanlar scooterın en yaygın kullanıcıları.
Katlanabilir ya da parçalarına ayrılabilen hafif modeller arabanın bagajına sığabiliyor; büyük, dört tekerlekli modeller ise daha uzun menzil ve konfor sunuyor ama taşınması zor. Bu iki tipi kendi ihtiyacınıza göre karşılaştırmak isterseniz Maz Mobilite’nin katlanabilir engelli scooter ve dört tekerlekli modellerinin bulunduğu sayfada ağırlık, menzil ve katlanmış ölçüler yan yana yer alıyor.
Akülü tekerlekli sandalye nedir, kimler için yapılmıştır?
Akülü tekerlekli sandalye, joystick ile yönlendirilen, dar alanda kendi etrafında dönebilen, oturma sistemi kişiye göre ayarlanabilen bir araç. Yürüyemeyen ya da çok kısa mesafe yürüyebilen, gövde dengesi zayıf, tek kolu ya da elini kullanabilen kişiler için tasarlanmıştır. Omurilik yaralanması, MS, ALS, serebral palsi ve inme sonrası kullanıcılar genellikle akülü sandalyeye ihtiyaç duyar.
Özellikli modellerde tilt, sırt yatırma, ayağa kaldırma ve özel kumanda (çene, baş ya da nefesle) gibi seçenekler de var. Bu esneklik scooterda yok.
Yan yana karşılaştırma
| Ölçüt | Engelli scooter | Akülü tekerlekli sandalye |
|---|---|---|
| Kumanda | Gidon, iki el | Joystick, tek el (alternatif kumandalar mümkün) |
| Gövde dengesi gereksinimi | Yüksek, dik oturmak gerekir | Düşük, destekler eklenebilir |
| Ev içi kullanım | Zor, geniş dönüş alanı ister | Kolay, dar alanda döner |
| Dış mekan ve uzun mesafe | Konforlu, genellikle uzun menzil | Modele göre değişir |
| Masaya yaklaşma | Zor | Kolay |
| Transfer (sandalyeden kalkma) | Dönen koltuk kolaylık sağlar | Kolçak ve ayaklık çıkarılarak yapılır |
| Özel oturma (tilt, ayağa kaldırma) | Yok | Mümkün |
Kime hangisi? Üç örnek
Örnek 1: 72 yaşında, KOAH hastası, yürüyebiliyor
Örneğin Eskişehir’de oturan, evin içinde rahatça yürüyen ama pazara kadar olan 800 metrede üç kez durup dinlenmek zorunda kalan bir kullanıcı düşünün. Kolları güçlü, dik oturabiliyor. Ona scooter çok uygun: Evin içinde yürür, dışarıda scootera biner. Menzil ve konfor açısından da scooter avantajlı.
Örnek 2: 38 yaşında, omurilik yaralanması, gövde dengesi kısmi
Evin içinde de sürekli tekerlekli sandalye kullanan, iş yerinde masaya yaklaşması gereken bir kullanıcı için scooter seçeneği yok. Akülü sandalye; ev, iş ve sokak arasında tek araçla geçiş yapmasını sağlar. Gövde destekli bir oturma sistemi de eklenebilir.
Örnek 3: 65 yaşında, diz protezi bekliyor, kısa süreli ihtiyaç
Ameliyat öncesi ve sonrası birkaç aylık dönemde dışarı çıkabilmek için hafif, katlanabilir bir scooter ya da kiralık bir çözüm mantıklı olabilir. Ameliyattan sonra yürüme kapasitesi geri gelince araç ihtiyacı azalacak.
Ev ve çevre kontrolü
Karar vermeden önce yaşadığınız yere bakın. Evinizin giriş kapısı, koridor genişliği ve asansör kabini ölçüsü ne? Dört tekerlekli bir scooter genellikle geniş bir dönüş alanı ister; standart bir apartman asansörüne sığmayabilir. Akülü sandalyeler ise çoğunlukla 60-65 cm genişlikte olduğu için standart iç kapılardan geçebiliyor.
Scooterı nerede şarj edip saklayacağınızı da düşünün. Apartman girişinde ya da otoparkta bırakılan bir scooter, priz ve güvenlik sorunu yaratabilir.
Trafik ve kullanım kuralları
Engelli scooterları ve akülü sandalyeler, kiralık elektrikli skuterlarla aynı şey değil. E-skuterler için bisiklet yolu, yaş sınırı ve kaldırım yasağı gibi ayrı kurallar uygulanıyor. Engelli scooterları ve akülü sandalyeler ise düşük hızlı hareket cihazları olarak genellikle yaya alanlarında kullanılıyor. Bulunduğunuz şehirde belediye ve trafik birimlerinin uygulamasını sormakta fayda var; özellikle yüksek hızlı scooter modelleri kullanıyorsanız.
Hangi aracı seçerseniz seçin, hızınızı yaya trafiğine göre ayarlayın, gece mutlaka ışık ve reflektör kullanın.
Rapor, SGK ve ÖTV
SGK katkısı açısından akülü tekerlekli sandalye, sağlık kurulu raporuyla belgelenen bir tıbbi cihaz olarak değerlendiriliyor. Scooter için aynı katkının alınıp alınamayacağı raporun içeriğine ve SGK’nın güncel uygulamasına göre değişiyor; satın almadan önce bunu raporu düzenleyen hastaneye ve SGK il müdürlüğüne sormak en sağlıklısı.
Engel oranınızın hangi haklara karşılık geldiğini engel oranına göre engelli hakları yazımızda bulabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli scooter mı akülü sandalye mi daha iyi?
Duruma göre değişir. Dik oturabilen, iki elle gidon tutabilen ve aracı çoğunlukla dışarıda kullanacak kişiye scooter, ev içinde de kullanacak ve gövde desteğine ihtiyacı olan kişiye akülü sandalye uygundur.
Engelli scooter ev içinde kullanılabilir mi?
Küçük modeller geniş evlerde kullanılabilir ama çoğu scooter dar koridor ve kapılarda dönemez. Ev içi kullanım için akülü sandalye daha pratiktir.
Scooter kullanmak için ehliyet gerekir mi?
Düşük hızlı engelli scooterları genellikle hareket cihazı olarak değerlendirilir. Yüksek hızlı modeller için bulunduğunuz yerin trafik birimine danışmanız önerilir.
Hangisinin menzili daha uzun?
Büyük dört tekerlekli scooterlar genellikle uzun menzillidir. Akülü sandalyelerde menzil modele ve akü kapasitesine göre büyük farklılık gösterir.
Scooter arabanın bagajına sığar mı?
Katlanabilir ya da parçalara ayrılabilen hafif modeller sığar. Büyük dört tekerlekli modeller genellikle sığmaz.
Gövde dengesi zayıf olan scooter kullanabilir mi?
Önerilmez. Scooter dik oturmayı ve iki elle gidon kontrolünü gerektirir. Gövde dengesi zayıfsa destekli bir akülü sandalye daha güvenlidir.
Sonuç
Engelli scooter mı akülü sandalye mi kararında fiyat değil, kullanıcının bedeni ve yaşam alanı belirleyici olmalı. Dik oturabiliyor, iki elle gidon tutabiliyor ve aracı çoğunlukla dışarıda kullanacaksanız scooter; ev içinde de kullanacak, gövde desteğine ya da özel oturmaya ihtiyaç duyacaksanız akülü sandalye. Kararsız kalıyorsanız iki aracı da mutlaka deneyin; on dakikalık bir deneme, yıllarca kullanacağınız aracın doğru olup olmadığını gösterir.