Engelliden engelliye araç satışında, araç ilk alım tarihinden itibaren 5 yıl dolmadan satılsa bile alıcı ÖTV istisnasından yararlanabilecek durumdaysa ÖTV aranmıyor. Bunun için alıcının engelli sağlık kurulu raporu ve istenen belgelerle vergi dairesine başvurması gerekiyor. 5 yıl dolduktan sonra ise araç engelli olsun olmasın herkese ÖTV ödenmeden satılabiliyor.
İkinci el engelli aracı almak, sıfır araç limitinin yükseldiği ve fiyatların arttığı dönemde pek çok aile için mantıklı bir seçenek. Ama süreç normal bir araç satışından farklı: Noter, vergi dairesinden gelen yazı olmadan satışı yapamıyor. Aşağıda kimin, hangi durumda, hangi belgelerle satış yapabileceğini adım adım anlattık.
- 5 yıl dolmadan, istisnadan yararlanabilecek bir engelliye satışta ÖTV aranmıyor.
- 5 yıl dolmadan engelli olmayan birine satışta, alımda ödenmeyen ÖTV tahsil ediliyor.
- 5 yıl dolduktan sonra satış herkese serbest ve vergisiz.
- Özel tertibatlı araçlarda tertibatın alıcının engeline uygunluğu ayrıca değerlendiriliyor.
Engelliden engelliye araç satışında ÖTV ödenir mi?
Satışın ne zaman ve kime yapıldığına göre değişiyor:
| Durum | ÖTV doğar mı? |
|---|---|
| İlk 5 yıl içinde, istisna hakkı olan başka bir engelliye satış | Hayır, belgeler vergi dairesine sunulursa |
| İlk 5 yıl içinde, engelli olmayan birine satış | Evet, alımda ödenmeyen ÖTV tahsil edilir |
| 5 yıl geçtikten sonra herkese satış | Hayır, satış serbest |
Burada “istisna hakkı olan engelli” ifadesi önemli. Alıcının, sıfır araç alsaydı ÖTV istisnasından yararlanabilecek durumda olması gerekiyor: yüzde 90 ve üzeri engel oranı ya da raporda özel tertibatlı araç kullanabileceğine dair ibare. Yalnızca “engelli raporu var” demek yetmiyor; yüzde 50 engelli raporu olup tertibat şartı taşımayan biri bu kapsama girmiyor.
Satış adım adım nasıl yapılır?
- Alıcının şartlarını netleştirin. Alıcının güncel engelli sağlık kurulu raporunu görün. Özel tertibatlı bir araç satıyorsanız alıcının raporundaki tertibat kodlarının araçtakiyle uyumlu olup olmadığına bakın.
- Vergi dairesine başvurun. Satıcı ve alıcı, aracın kayıtlı olduğu vergi dairesine başvurur. Alıcı engelliye ait rapor ve kimlik belgeleri dairede incelenir. Her dosya için vergi dairesinin görüşü ayrıca alınabiliyor.
- Vergi dairesi yazısını alın. ÖTV aranmayacağına ya da hesaplanan ÖTV’ye ilişkin yazı olmadan noter satışı yapamıyor.
- Noterde satışı tamamlayın. Vergi dairesi yazısıyla noterde satış yapılır ve araç alıcı adına tescil edilir.
- Kullanıcı kaydını güncelleyin. Alıcı yüzde 90 ve üzeri engelliyse aracı kullanacak yakınlarının kaydını kendi adına yeniden yaptırmalı.
Örneğin 2023’te ÖTV’siz araç alan yüzde 90 engelli bir kişi, 2026’da aracını yine yüzde 90 engelli bir alıcıya satmak istiyor. 5 yıl dolmadığı için noter ilk başta işlemi yapmıyor. Taraflar vergi dairesine gidip alıcının raporunu sunuyor, daireden ÖTV aranmayacağına dair yazıyı alıyor ve satış birkaç gün içinde tamamlanıyor.
Alıcı açısından dikkat edilecekler
İkinci el engelli aracı alacaksanız şu soruları baştan netleştirin:
- Kendi istisna hakkınız etkilenir mi? İkinci el araç alımı “ilk iktisap” olmadığı için sıfır araçtaki 10 yılda bir hakkın nasıl işleyeceği vergi dairesinin yorumuna bağlı. Satın almadan önce bunu yazılı sorun.
- Araç kayıtları temiz mi? Hasar, rehin ve haciz kayıtlarını kontrol edin.
- MTV istisnası kendiliğinden geçmez. Araç adınıza tescil edildikten sonra MTV istisnası için vergi dairesine ayrıca başvurmanız gerekir. Bunun için engelli araç MTV muafiyeti dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.
Özel tertibatlı araçlarda durum
Özel tertibatlı araçlar biraz daha karmaşık. Araç başka bir engelliye satılacaksa, alıcının engel durumunun bu tertibatla uyumlu olup olmadığı ayrıca değerlendiriliyor. Örneğin sol ayakla gaz kullanmaya göre düzenlenmiş bir araç, el kumandası gerektiren bir alıcı için uygun olmayabilir.
Araç engelli olmayan birine satılacaksa tertibatın sökülmesi, teknik proje hazırlanması, gerekli onayların alınması ve tescil kaydının güncellenmesi gerekiyor. Ayrıca otomatik vites her durumda özel tertibat sayılmıyor; engel türüyle bağlantısına bakılıyor.
5 yıl dolmadan engelli olmayan birine satarsanız
Bu durumda alımda ödenmeyen ÖTV tahsil ediliyor ve noter, vergi dairesinden gelen yazı olmadan satışı doğrudan yapamıyor. En sık yapılan hata, bu tutarı hesaba katmadan alıcıyla fiyatta anlaşmak. Satış kararı vermeden önce vergi dairesinden ödenecek ÖTV’yi yazılı olarak hesaplatmanızı öneririz.
5 yıl dolduktan sonra ise kimseye bir şey sormanıza gerek yok; araç normal bir ikinci el araç gibi satılıyor. Ancak satış, yeni bir ÖTV’siz araç hakkını hemen doğurmuyor; bunun için ilk alımdan itibaren 10 yıl geçmesi gerekiyor. Ayrıntılar engelli araç 10 yıl kuralı yazımızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelliden engelliye araç satışında ÖTV ödenir mi?
Alıcı ÖTV istisnasından yararlanabilecek durumdaysa ve belgeleri vergi dairesine sunulursa, 5 yıl dolmadan yapılan satışta da ÖTV aranmaz.
5 yıl dolmadan engelli aracı satılabilir mi?
Satılabilir. Alıcı istisna hakkı olan bir engelliyse ÖTV doğmaz; engelli olmayan birine satılırsa alımda ödenmeyen ÖTV tahsil edilir.
Engelliden engelliye satışta noter ne ister?
Noter, 5 yıl dolmamış engelli araçlarında vergi dairesinden alınan yazı olmadan satışı yapmaz. Bu yazı için alıcının engelli sağlık kurulu raporu ve kimlik belgeleriyle vergi dairesine başvurulur.
Yüzde 50 engelli biri engelli aracını ÖTV’siz devralabilir mi?
Alıcının, sıfır araç alsaydı ÖTV istisnasından yararlanabilecek durumda olması gerekir. Yüzde 90 altındaki kişilerde bu, raporda özel tertibatlı araç kullanabileceğine dair ibare ve uygun tertibat demektir.
İkinci el engelli aracı alınca MTV ödenir mi?
MTV istisnası kendiliğinden geçmez. Araç adınıza tescil edildikten sonra engelli raporunuz ve gerekli belgelerle vergi dairesine başvurarak istisna talep etmeniz gerekir.
5 yıl dolduktan sonra engelli aracı kime satılabilir?
5 yıl dolduktan sonra araç, alıcının engelli olup olmadığına bakılmaksızın herkese ÖTV ödenmeden satılabilir.
Sonuç
Engelliden engelliye araç satışı, doğru yapıldığında iki taraf için de avantajlı: Satıcı 5 yılı beklemeden aracını vergisiz devredebiliyor, alıcı da limit içinde kalmaya çalışmadan uygun bir araca kavuşuyor. Anahtar adım vergi dairesi: Önce oradan yazıyı alın, sonra notere gidin. Özel tertibatlı araçlarda tertibatın alıcıya uygunluğunu da baştan kontrol edin.