Engelli aracını kimler kullanabilir sorusunun cevabı engel oranına göre değişiyor. Yüzde 90 ve üzeri engellilerin ÖTV’siz aldığı aracı engellinin eşi, aynı ilde oturan birinci derece kan ve kayın hısımları, kardeşleri, vasisi ve noter onaylı iş sözleşmesiyle çalışan en fazla iki şoför kullanabiliyor. Yüzde 90’ın altında olup özel tertibatla alınan aracı ise yalnızca engelli kişinin kendisi kullanabiliyor.
Bu kural 2025 başında yayımlanan tebliğle netleşti ve hala çok sorulan sorular doğuruyor: Engelli araçta yokken yakını aracı kullanabilir mi, araçla başka şehre gidilir mi, kural dışı kullanımın sonucu ne, sahibi vefat ederse araç ne olur? Hepsini sırayla anlattık.
- Yüzde 90 ve üzeri: eş, aynı ildeki birinci derece kan ve kayın hısımları, kardeşler, vasi ve en fazla iki kayıtlı şoför kullanabilir.
- Yüzde 90 altı özel tertibatlı araç: yalnızca engelli kişi kullanabilir.
- Kullanıcıların bilgileri vergi dairesi taahhütnamesiyle araç tescil kaydına işleniyor.
- Sahibi vefat ederse araç mirasçılara geçer; veraset yoluyla intikalde ÖTV ödenmez.
Yüzde 90 ve üzeri engellilerin aracını kimler kullanabilir?
Yüzde 90 ve üzeri engellilerde aracı engellinin kendisinin kullanma zorunluluğu yok. Ama aracı herkes de kullanamıyor. Tebliğe göre aracı kullanabilecek kişiler şunlar:
| Kim? | Şart |
|---|---|
| Eş | Ek şart yok |
| Birinci derece kan hısımları (anne, baba, çocuk) | Engelliyle aynı il sınırlarında ikamet etmek |
| Birinci derece kayın hısımları (eşin anne ve babası, çocuğun eşi) | Engelliyle aynı il sınırlarında ikamet etmek |
| Kardeşler | Tebliğde ayrıca sayılıyor |
| Vasi | Mahkeme kararıyla atanmış olmak |
| Şoför | Noter onaylı iş sözleşmesiyle çalışmak; en fazla iki kişi |
Bu kişilerin bilgileri vergi dairesinden alınan taahhütnamelerle araç tescil kayıtlarına işleniyor. Yani aracı kullanacak yakınınızın adı resmi kayıtta yer almalı. Ruhsatta bu şerhi görmediyseniz vergi dairesine ve tescil birimine başvurup kaydın yapılmasını isteyin.
Yüzde 90’ın altındaki engellilerde durum
Engel oranı yüzde 90’ın altında olan ortopedik engelliler aracı özel tertibatla ÖTV’siz alıyor. Bu araçlar engellinin fiziksel durumuna göre düzenlendiği için yalnızca engelli araç sahibi kullanabiliyor. Eşin ya da çocuğun bu aracı tek başına kullanması kural dışı sayılıyor.
2026’da kapsama alınan, yüzde 40 ve üzeri ortopedik engeli olup sürücü belgesi alamayan kişilerin durumu farklı. Bu kişiler zaten araç kullanamadığı için araç, onların ulaşımı için yakınları tarafından kullanılıyor. Kimlerin kullanabileceği tescil kaydında belirtiliyor.
Engelli araçta yokken yakını aracı kullanabilir mi?
Yüzde 90 ve üzeri engellilerde evet; tescil kaydında adı geçen yakın, engelli araçta olmasa da aracı kullanabilir. Kural “kim kullanıyor” sorusuna bakıyor, “engelli araçta mı” sorusuna değil.
Tersi de geçerli: Engelli kişi araçta olsa bile, yetkili kurumlarca belgelenmemiş üçüncü bir kişi aracı kullanamıyor. Yani bir arkadaşın ya da kayıtlı olmayan bir akrabanın, engelliyi hastaneye götürmek için bile olsa aracı kullanması kurala aykırı.
Örneğin yüzde 90 engelli annesi adına araç alan bir kişi düşünelim. Kendisi ve kız kardeşi tescil kaydında yer alıyor, ama annesini her hafta fizik tedaviye götüren eniştesi kayıtlı değil. Enişte annesini araçla götürürken denetime takılırsa durum kural dışı kullanım olarak tespit edilebilir. Çözüm basit: Aracı düzenli kullanacak herkesin kaydını önceden yaptırmak.
Engelli aracıyla şehir dışına çıkılır mı?
Mevzuatta aracın il dışına çıkmasını yasaklayan bir hüküm yer almıyor. “Aynı il” şartı aracın nerede kullanılacağıyla değil, aracı kullanacak birinci derece yakınların nerede oturduğuyla ilgili. Engelliyle aynı ilde ikamet eden ve kayıtlı olan yakın, aracı tatil ya da ziyaret için başka bir şehre götürebilir.
Sorun çıkaran durum genellikle şu: Aracı kullanan yakının başka bir ilde ikamet etmesi. Örneğin İstanbul’da oturan engelli babası adına alınmış aracı Ankara’da yaşayan oğlunun sürekli kullanması, ikamet şartına takılabilir. “Engelli aracıyla şehir dışına çıkma cezası” diye aratılan durumların çoğu aslında bu.
Kural dışı kullanım tespit edilirse ne olur?
Aracın kayıtlı olmayan kişilerce kullanıldığı ya da özel tertibatlı aracı engellinin bizzat kullanmadığı tespit edilirse, tespitin yapıldığı yerin defterdarlığına bildirim yapılıyor. Bu bildirim üzerine vergi dairesi, istisnanın şartlarının bozulup bozulmadığını inceliyor. Sonuçta alınmayan ÖTV’nin tahsili gündeme gelebileceği için bu riski küçümsememenizi öneririz.
Engelli araç sahibi vefat ederse araç ne olur?
Engelli araç sahibi vefat ettiğinde araç mirasçıların ortak malı olur. 10 yıllık süre dolmadan vefat halinde bile veraset yoluyla intikalde ÖTV ödenmiyor.
Ancak aracın kullanılması ya da satılması için birkaç adım gerekiyor:
- Veraset ilamı alınması,
- Mirasçılar arasında aracın kime kalacağına dair anlaşma ya da diğer mirasçıların feragati,
- Aracın yeni malik adına tescili.
Araç mirasçılardan birinin adına tescil edildiğinde, engelliye tanınan Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnası da sona erer; MTV yeni malik adına başlar. Aracı sonradan satmak isteyen mirasçılar için ÖTV açısından ayrıca bir yük doğmadığını vergi dairesinden teyit etmeniz yerinde olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli aracını kimler kullanabilir?
Yüzde 90 ve üzeri engellilerde eş, aynı ilde oturan birinci derece kan ve kayın hısımları, kardeşler, vasi ve noter onaylı sözleşmeyle çalışan en fazla iki şoför kullanabilir. Yüzde 90 altı özel tertibatlı araçları yalnızca engelli kişi kullanabilir.
Engelli araçta olmadan yakını aracı kullanabilir mi?
Yüzde 90 ve üzeri engellilerde, tescil kaydında adı geçen yakın engelli araçta olmasa da aracı kullanabilir. Kayıtlı olmayan kişiler ise engelli araçta olsa bile aracı kullanamaz.
Engelli aracıyla şehir dışına çıkmak yasak mı?
Mevzuatta aracın il dışına çıkmasını yasaklayan bir hüküm yok. Aynı il şartı, aracı kullanan birinci derece yakınların engelliyle aynı ilde ikamet etmesiyle ilgilidir.
Engelli aracını arkadaşım kullanabilir mi?
Hayır. Arkadaş ya da kayıtlı olmayan akraba, engelli araçta olsa bile aracı kullanamaz. Aracı kullanacak kişilerin vergi dairesi taahhütnamesiyle tescil kaydına işlenmesi gerekir.
Engelli araç sahibi vefat ederse araç kime kalır?
Araç mirasçılara geçer ve veraset yoluyla intikalde ÖTV ödenmez. Aracın kullanılması ya da satılması için veraset ilamı, mirasçılar arası anlaşma ve yeni malik adına tescil gerekir.
Engelli aracı kural dışı kullanılırsa ne olur?
Tespit yapılan yerin defterdarlığına bildirim yapılır ve vergi dairesi istisna şartlarının bozulup bozulmadığını inceler. Alınmayan ÖTV’nin tahsili gündeme gelebilir.
Sonuç
Engelli aracını kimler kullanabilir sorusunun özü kayıt: Aracı kullanacak herkesin adı tescil kaydında yer almalı ve birinci derece yakınlar engelliyle aynı ilde oturmalı. Bunu baştan doğru yaparsanız ne şehir dışı yolculuk ne de günlük kullanım sorun yaratır. Özel tertibatlı araçlarda ise kural net: Aracı yalnızca engelli kişi kullanır.
Satış ve yeni araç hakkı için engelli araç 10 yıl kuralı rehberimize, araç başka bir engelliye devredilecekse engelliden engelliye araç satışı yazımıza bakabilirsiniz.