Engelli araç 10 yıl kuralı, ÖTV istisnasıyla araç alan kişinin aynı istisnadan yeniden yararlanabilmesi için ilk alım tarihinden itibaren 10 yıl beklemesi demektir. Kural 27 Aralık 2024’te yürürlüğe girdi ve tüm engellileri kapsıyor. Aracın ÖTV ödenmeden satılabilmesi için gereken süre ise değişmedi: 5 yıl.
Bu iki süre o kadar sık karıştırılıyor ki, “aracımı 10 yıl satamayacak mıyım?” sorusu engelli forumlarının en çok sorulan sorularından biri. Kısa cevap: Satabilirsiniz, ama yerine yeni bir ÖTV’siz araç almak için 10 yılın dolmasını beklemeniz gerekir. Aşağıda kuralın kimleri nasıl etkilediğini, önceki alımların durumunu ve Danıştay’ın kararını anlattık.
- 10 yıl: ÖTV istisnasından yeniden yararlanmak için gereken süre (27 Aralık 2024’ten itibaren).
- 5 yıl: Aracın ÖTV ödenmeden herkese satılabilmesi için gereken süre; bu süre değişmedi.
- 27 Aralık 2024’ten önce araç alıp 5 yıl sonra satanlar için 10 yıl şartının geriye dönük uygulanmasını Danıştay durdurdu.
- Araç 5 yıl dolmadan pert olursa yeni araçta istisna yeniden gündeme gelebilir.
Engelli araç 10 yıl kuralı tam olarak ne diyor?
7537 sayılı Kanun ile ÖTV Kanunu’nun 7. maddesindeki “beş yıl” ifadesi “on yıl” olarak değiştirildi. Bu değişiklik 27 Aralık 2024’te yürürlüğe girdi ve istisnadan yararlanma sıklığını belirliyor. Yani ÖTV’siz araç hakkı artık 10 yılda bir kullanılabiliyor.
Aynı kanun, aracın satışını düzenleyen 15. maddeye dokunmadı. Gelir İdaresi de tebliğde bunu açıkça yazdı: Süre on yıla çıkarılmış olmakla birlikte, istisnayla alınan araçların ilk alım tarihinden beş yıl sonra satılması ya da devrinde bir değişiklik yapılmadı. Kısacası iki ayrı saat çalışıyor:
| Süre | Neyi belirliyor? | Dayanak |
|---|---|---|
| 5 yıl | Aracın ÖTV ödenmeden, engelli olmayan birine de satılabilmesi | ÖTV Kanunu 15. madde (değişmedi) |
| 10 yıl | Yeni bir aracı yeniden ÖTV’siz alabilme hakkı | ÖTV Kanunu 7/2 (7537 sayılı Kanunla değişti) |
Örnek takvim: Ne zaman satarım, ne zaman yeni araç alırım?
Somut bir örnekle anlatalım. Mart 2026’da ÖTV istisnasıyla araç alan bir kişi için tarihler şöyle işler:
| Tarih | Ne olur? |
|---|---|
| Mart 2026 | Araç ÖTV’siz alındı (ilk iktisap tarihi) |
| Mart 2026 – Mart 2031 | Engelli olmayan birine satılırsa alınmayan ÖTV tahsil edilir |
| Mart 2031 sonrası | Araç herkese ÖTV ödenmeden satılabilir |
| Mart 2036 | Yeni bir ÖTV’siz araç alma hakkı doğar |
Burada sık yapılan hata şu: 2031’de aracını satan biri, “nasılsa 5 yıl doldu” diyerek bayiye gidiyor ve yeni araçta istisna istiyor. Bayi ya da vergi dairesi 10 yıl dolmadığı için başvuruyu kabul etmiyor. Aracı satmak serbest, ama yerine ÖTV’siz araç almak 2036’yı bekliyor.
Kural kimleri kapsıyor?
10 yıl kuralı ÖTV istisnasından yararlanan herkesi kapsıyor:
- Engel oranı yüzde 90 ve üzeri olanlar,
- Yüzde 90’ın altında olup özel tertibatlı araç kullanan ortopedik engelliler,
- 2026’da kapsama alınan, yüzde 40 ve üzeri ortopedik engeli olup sürücü belgesi alamayanlar.
Engel türü ya da oranı fark etmiyor; hangi gruptan olursanız olun, istisnalı yeni araç için 10 yıl geçmesi gerekiyor. Hangi grubun hangi şartla araç alabildiğini 2027 ÖTV indirimli engelli araç limiti rehberimizde ayrıntılı anlattık.
27 Aralık 2024’ten önce araç alanlar ne olacak?
En büyük tartışma burada çıktı. 15 Ocak 2025’te yayımlanan tebliğ, 10 yıl şartını kanunun yürürlük tarihinden önce araç almış kişilere de uyguladı. Böylece eski kurala göre 5 yıl sonra aracını satıp yenisini almayı planlayanlar bir anda 10 yıl beklemek zorunda kaldı.
Danıştay 7. Dairesi, tebliğin bu kısmının geriye dönük uygulanmasına yönelik yürütmeyi durdurma kararı verdi. Karara göre 27 Aralık 2024’ten önce ÖTV istisnasıyla araç alan ve 5 yıllık süreyi doldurup aracını satan ya da devreden kişiler, 10 yıl beklemeden yeniden istisnadan yararlanabiliyor.
Örneğin Ekim 2020’de araç alan bir kişi Kasım 2025’te aracını sattıysa, kararla birlikte 2030’u beklemeden yeni bir ÖTV’siz araç için başvurabilir. Aynı kişi aracını 2027’de alsaydı, yeni araç için 2037’yi beklemesi gerekirdi.
Araç pert olursa veya vefat durumunda ne olur?
İstisnayla alınan araç 5 yıl dolmadan kaza, yangın, sel ya da deprem gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelirse, yeni araç alımında ÖTV ödenmesi gerekmeyebiliyor. Ancak her dosya vergi dairesince ayrıca inceleniyor; pert belgesi, hurda kaydı ve sigorta yazışmalarını eksiksiz saklayın.
Engelli araç sahibi vefat ederse araç mirasçılara geçer ve 10 yıllık süre dolmadan veraset yoluyla intikalde ÖTV ödenmez. Aracın bundan sonra kimler tarafından kullanılabileceğini engelli aracını kimler kullanabilir rehberimizde anlattık.
Kuralın arka planı: Neden 10 yıla çıkarıldı?
Düzenlemenin gerekçesi, engelli raporuyla alınan araç sayısındaki hızlı artıştı. 2024’te otomobil satışlarının yaklaşık yüzde 30’unun engelli raporuyla ÖTV’siz yapıldığı haberlere yansıdı ve bu durum istismar tartışmalarına yol açtı. 10 yıl kuralı ve yüzde 40 yerlilik şartı aynı dönemde getirildi.
Açıkçası kural, istismarı önlemek isterken gerçekten ihtiyacı olan aileleri de etkiliyor. Büyüyen bir çocuk için daha geniş bir araca ya da tekerlekli sandalye rampası olan bir modele geçmek isteyen aile, artık bunun için 10 yıl bekliyor. Bu yüzden araç seçimini yaparken önümüzdeki 10 yılın ihtiyaçlarını düşünmenizi öneririm.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli araç 10 yıl kuralı ne zaman başladı?
Kural 27 Aralık 2024’te 7537 sayılı Kanunla yürürlüğe girdi. Uygulama esaslarını belirleyen tebliğ ise 15 Ocak 2025’te yayımlandı.
ÖTV’siz aldığım aracı 10 yıl satamaz mıyım?
Satabilirsiniz. Araç, ilk alım tarihinden 5 yıl geçtikten sonra herkese ÖTV ödenmeden satılabilir. 10 yıl, yeni bir aracı yeniden ÖTV’siz alabilmeniz için gereken süredir.
10 yıl kuralı kimleri kapsıyor?
ÖTV istisnasından yararlanan tüm engellileri kapsıyor: yüzde 90 ve üzeri engelliler, özel tertibatlı araç kullanan ortopedik engelliler ve sürücü belgesi alamayan yüzde 40 ve üzeri ortopedik engelliler.
2024’ten önce aldığım aracı sattım, 10 yıl beklemem gerekir mi?
Danıştay, 27 Aralık 2024’ten önce araç alıp 5 yıl sonra satanlara 10 yıl şartının uygulanmasını durdurdu. Bu durumda 10 yıl beklemeden başvurabilirsiniz; ancak karar kesin olmadığı için vergi dairesinden teyit almanız önerilir.
10 yıl şartı kalktı mı?
Hayır. Kanundaki 10 yıl kuralı yürürlükte. Danıştay’ın kararı yalnızca kuralın 27 Aralık 2024 öncesi alımlara geriye dönük uygulanmasıyla ilgili.
Araç 5 yıl dolmadan pert olursa yeni araç alabilir miyim?
Kaza, yangın, sel ya da deprem nedeniyle kullanılamaz hale gelen araçlarda yeni alımda ÖTV istisnası yeniden gündeme gelebilir. Her dosya vergi dairesince ayrıca değerlendirildiği için belgelerle başvurmanız gerekir.
Sonuç
Engelli araç 10 yıl kuralını iki cümleyle özetlemek mümkün: Aracınızı 5 yıl sonra ÖTV ödemeden satabilirsiniz, ama yeni bir ÖTV’siz araç için 10 yılın dolmasını beklersiniz. 27 Aralık 2024’ten önce araç alanlar için Danıştay’ın kararı önemli bir kapı açıyor; bu gruptaysanız vergi dairesinden yazılı teyit alarak hareket edin.
Güncel model listesi için engelli raporu ile alınabilecek araçlar yazımıza, ÖTV’siz fiyat hesabı için ÖTV hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.